اغلب کودکان نوپا تمایل دارند که روی پنجهی انگشتان پا راه بروند. این الگوی راهرفتن ممکن است علت خاصی نداشته و در ابتدا نگرانکننده نباشد، اما زمانی که کودک بزرگتر شود و با وجود آموزش صحیح راهرفتن، همچنان روی پنجهی پا راه برود، ممکن است یک علت و یا بیماری زمینهای موجب این الگوی راهرفتن شده باشد. بنابراین باید به پزشک مراجعه کنید تا بر اساس علت ایجادکنندهی این عارضه درمان مناسب آغاز گردد، زیرا عدم درمان بهموقع، موجب کوتاهی و سفتی در تاندون آشیل، عدم تعادل و مشکلات ظاهری در راهرفتن میشود که پروسهی درمان را طولانیتر و سختتر خواهد کرد.
راه رفتن روی پنجه چه زمانی نگران کننده است؟
اکثر کودکان در سن ۱۲-۱۴ ماهگی شروع به راهرفتن میکنند. برخی از کودکان هنگام راهرفتن بهجای کامل قراردادن کف پا روی زمین، نوک انگشتان و یا سینه پا را روی زمین قرار میدهند و بهاصطلاح پنجهروی میکنند. بعضی از این کودکان در واقع مشکل خاصی ندارند و هنگام ایستادن کف پایشان را کاملاً روی زمین قرار میدهند، اما هنگام راهرفتن، برای سرگرمی روی پنجهی پا راه میروند. در یک بازهی زمانی ۳-۶ ماهه با آموزش صحیح راهرفتن، این الگوی حرکتی اصلاح میشود و نیاز به درمان خاصی ندارد.
چه زمانی راه رفتن روی پنجه نگران کننده است و باید به پزشک مراجعه کرد:
تشخیص بهموقع این اختلال میتواند روند درمان را سریعتر کند. پس درصورتیکه موارد زیر را مشاهده کردید به پزشک متخصص مراجعه نمایید.
- اگر کودک بیشتر از ۲ سال سن دارد و مدت زمان طولانی است که روی پنجه راه میرود.
- اگر کودک بیماریهای زمینهای دیگری مانند: فلج مغزی، اوتیسم، دیستروفی عضلانی و … دارد.
- اگر این الگوی راه رفتن موجب عدم تعادل و زمین خوردن کودک میشود.
- اگر عضلات پشت ساق پای کودک سفت هستند و موجب اختلال حرکت میشوند.
- درصورتیکه کودک در یک بازهی زمانی بهصورت طبیعی راه برود و پس از یک دوره شروع به راهرفتن روی پنجهی پا کند.
- درصورتیکه به جز راهرفتن روی پنجه، علائم دیگری که مرتبط به بیماری زمینهای باشد مشاهده شود.
آیا راه رفتن روی پنجه ی پا بر رشد کودک تاثیر میگذارد؟
با اینکه راهرفتن روی پنجهی پا یک اختلال محسوب میشود، اما این عارضه بهتنهایی نمیتواند روند رشد کودک را مختل کند مگر اینکه علت ایجاد این الگوی راهرفتن، بیماری زمینهای دیگری باشد که موجب اختلال رشد کودک شود. اگر به علت اختلال رشدی و یا آسیبهای مغزی، این عارضه ایجاد شده باشد احتمال اینکه کودک از نظر رشد از هم سن و سالان خود عقبتر باشد وجود دارد.
دلایل راه رفتن روی پنجه پا
راهرفتن روی پنجه پا در بیشتر کودکان علت مشخصی ندارد، زیرا اکثر آنها این کار را بدون علت انجام میدهند. در این حالت پس از گذشت زمان، خودبهخود راهرفتن کودک اصلاح میشود. اما گاهی اوقات علتهای دیگری، که در ادامه به آنها خواهیم پرداخت، موجب این نوع راهرفتن میشود که در این صورت اقدامات درمانی بهموقع ضروری است.
| علت | درصد میزان شیوع | علائم همراه |
|---|---|---|
| ایدیوپاتیک | ۶۰-۴۰ | ندارد |
| کوتاهی تاندون آشیل | متغیر | سفت شدن عضلات ساق، محدودیت حرکت مچ پا |
| تاخیر رشد | متغیر | تاخیر در مهارت های حرکتی، زبانی و شناختی |
| تاخیر رشد کلی | متغیر | تاخیر کلی در تمامی مهارت ها |
| ناهنجاریهای پا | متغیر | مشکلات ساختاری پا مانند افتادگی پا |
| کوتاهی اندام تحتانی | متغیر | اختلاف طول پا و خم شدن تنه |
| نوروپاتی محیطی | ۱۰-۲ | بیحسی، مورمور شدن و ضعف پا |
| فلج مغزی | ۶-۱ | تاخیر در روند رشد، سفت شدن عضلات، ضعف حرکتی |
| اختلال رشد حسی | ۳-۱ | هیجان بالا، ترس از تاب بازی، علاقه به پریدن از ارتفاع، مشکل در جهت گیری فضایی |
| اوتیسم | ۳-۱ | مشکلات ارتباطی و تعاملی، الگوهای محدود و یا تکراری در فعالیتها |
| دیستروفی عضلانی دوشن | کمتر شایع است | ضعف پیشرونده در عضلات پاها و تنه |
ایدیوپاتیک
در بسیاری از موارد کودکان بدون علت مشخصی روی پنجهی پا راه میروند. در این حالت، کودک میتواند به طور طبیعی راه برود اما بنا به دلایل نامشخص، مایل به انجام این کار نیست. درصورتیکه در معاینات بالینی، کوتاهی تاندون آشیل یا بیماریهای زمینهای مشاهده نشود، این الگوی راهرفتن، ایدیوپاتیک نامیده میشود.
علائم همراه
درصورتیکه علت راهرفتن روی پنجه ایدیوپاتیک باشد، هیچ علائم قابلشناسایی دیگری ندارد.
درمان
نیاز به درمان خاصی ندارد، زیرا کودک بهمرور از الگوی طبیعی راهرفتن پیروی خواهد کرد. اما درصورتیکه پس از ۳ سالگی همچنان ادامه پیدا کند موجب کوتاهی تاندون آشیل شده و نیاز به درمان پیدا میکند.
مشکلات اسکلتی-عضلانی
اختلالات اسکلتی-عضلانی کودکان به دنبال عوامل مادرزادی یا محیطی ایجاد میشود. در صورتی که این اختلالات به موقع تشخیص داده شوند قابل درمان هستند. برخی از مشکلات اسکلتی-عضلانی که موجب راهرفتن روی پنجهی پا میشوند عبارتاند از:
کوتاهی تاندون آشیل
به تاندون عضلات ساق پا که به پشت استخوان پاشنه پا متصل میشوند، تاندون آشیل گفته میشود. کوتاهی این تاندون یا عضلات ساق پا مانع تماس پاشنهی پا با زمین میشود. پزشک با بررسی نحوهی راهرفتن کودک و انجام تستهای تشخیصی، میتواند متوجه کوتاهی تاندون آشیل شود.
- علائم همراه
سفتی عضلات ساق پا و محدودیت انعطافپذیری مچ پا
کوتاه تر بودن یک پا
اختلاف طول اندامهای تحتانی به علتهای مختلفی رخ میدهد. کوتاهتر بودن طول یکی از پاها موجب میشود تا کودک برای جبران این اختلاف طول، روی سر پنجهی پای کوتاهتر قرار گرفته و الگوی راهرفتن خود را تغییر دهد. راهرفتن روی پنجهی پا در طولانیمدت موجب کوتاهی تاندون آشیل در پای کوتاهتر میشود.
- علائم همراه
- درد لگن، زانو و پا
- لنگیدن حین راهرفتن و خستگی زودهنگام
- خم شدن تنه به یک سمت و کمر درد
- درمان
- استفاده از کفی و کفش طبی برای جبران میزان کوتاهی
- جراحی
ناهنجاریهای پا
برخی از ناهنجاریهای پا مانند افتادگی پا (Drop Foot)، میتوانند راهرفتن فرد را تحتتأثیر قرار دهند، در این عارضه به دلیل ضعف در عضلات پا، فرد نمیتواند قسمت جلوی پای خود را بالا بیاورد و هنگام راهرفتن انگشتان پا روی زمین کشیده میشوند و الگوی حرکتی در این حالت شبیه راهرفتن روی پنجه میشود.
- علائم همراه
- مشکل در بلند کردن پا از سطح زمین
- ضعف پا یا ساق پا
- بی حسی و گزگز
- تحلیل رفتن عضلات
- از دست دادن تعادل
- محدودیت عملکردی
- درمان
- فیزیوتراپی
- ارتزهای پا مانند AFOهایی که طراحی خاص دارند و درون کفش پوشیده میشوند.
دیستروفی عضلانی دوشن
دیستروفی عضلانی دوشن یک بیماری ژنتیکی است که در آن فیبرهای عضلانی آسیبدیده و بهمرور زمان تحلیل میروند. یکی از مشخصات این بیماری راهرفتن روی پنجهی پا است. درصورتیکه کودک زمان شروع راهرفتن، به طور معمولی راه میرفته و بهمرور با این عارضه مواجه شده باشد، احتمال ابتلا به دیستروفی عضلانی وجود دارد.
- علائم همراه
- ضعف و آتروفی عضلات پاها و لگن و به میزان کمتری در گردن و بازوها
- افزایش بیش از حد حجم عضلات ساق پا (Hypertrophy)
- مشکل در بالا رفتن از پله
- راه رفتن اردک وار
- درد پا و ناتوانی در پریدن
- درمان
- تمرینات کششی
- ارتزهایی مانند کمربندهای طبی و ارتزهای پا مانند AFO
- وسایل کمک حرکتی مانند عصا، واکر و…
اختلالات تکاملی
اختلالات تکاملی ایجاد شده به علت مشکلات سیستم عصبی که در دوران نوزادی و کودکی بروز پیدا میکند موجب محدودیت عملکردی میشود. این اختلالات به صورت تاخیر در رشد و نمو و یا اختلال در تواناییهای عملکردی مانند عملکرد حرکتی، شناختی، بینایی، شنوایی و گفتار خود را نشان میدهد. این کودکان اغلب در چند ناحیه دچار مشکل میشوند و این امر به وسعت مشکلات مغز و سایر عوامل نظیر سوء تغذیه، عفونت و تروما بستگی دارد.
تاخیر رشد (تاخیر رشد و تاخیر رشد کلی)
کودکانی که تاخیرهای رشد جسمی و شناختی قابل توجهی از خود نشان میدهند و اغلب دارای ناتوانی ذهنی، ناتوانی رشدی و اختلال در رشد هستند، تاخیر رشد کلی دارند. این کودکان برای درمان به کاردرمانگر، گفتاردرمانگر و فیزیوتراپیست نیاز دارند.
کودکان دارای اختلالات رشدی، مشکلات متعددی دارند، یکی از این مشکلات راهرفتن روی پنجهی پا است، به همین منظور پزشک برای تشخیص دقیق این الگوی راهرفتن، به ارزیابی عملکرد مغز و رشد حرکتی کودک میپردازد.
- علائم همراه
- تاخیر در رشد کودک
- کوتاهی قد
- تاخیر و اختلال در مهارتهای یادگیری، شناختی، زبانی و حرکتی
- درمان
- بسته به علت ایجاد آن، درمان متفاوت است اما به طور معمول با اصلاح رژیم غذایی و مصرف مکملها آغاز میشود.
اختلال پردازش حسی (یکپارچگی حسی)
اختلال پردازش حسی میتواند یک یا چند حس از حواس پنجگانه را تحتتأثیر قرار دهد. کودکانی که دچار این اختلال هستند میتوانند نسبت به ورودیهای حسی واکنش بیش از حد نشان داده و یا هیچ واکنشی نداشته باشند. گاهی این کودکان مهارتهای حرکتی و یا تون عضلانی (میزان سفتی و قوام عضلات اسکلتی بدن، یا به عبارتی انقباض خفیف و مداوم عضله اسکلتی که موجب حفظ وضعیت ظاهری بدن شده و به بازگشت خون به قلب کمک میکند را تون عضلانی میگویند) ضعیفتری دارند و در انجام برخی حرکات دچار مشکل میشوند. همچنین ممکن است به دلیل مشکل در جهتیابی فضایی (کودک نمیداند بدن در چه موقعیتی قرار دارد)، برای احساس کنترل و امنیت بیشتر، تمایل به راهرفتن روی سرپنجه داشته باشند.
- علائم همراه
- مدام در حرکت هستند
- هیجان بالا دارند
- به فعالیتهای پر خطر مانند پریدن از ارتفاع علاقه دارند
- از بازی روی تاب میترسند
- درمان
- معمولا کاردرمانی انجام میشود
مشکلات سیستم عصبی
سیستم عصبی یک سیستم پیچیده، شامل سیستم عصبی مرکزی و محیطی است که وظیفه تنظیم و هماهنگی فعالیتهای بدن را بر عهده دارد. در ادامه به بعضی از اختلالات سیستم عصبی که موجب راهرفتن روی پنجه میشود خواهیم پرداخت.
فلج مغزی
فلج مغزی به علت آسیب قسمتهایی از مغز که کنترل عملکرد عضلات را به عهده دارد، در نگهداری وضعیت بدن و تون عضلات اختلال ایجاد میکند.
- علائم همراه
- تاخیر در روند رشد و ضعف حرکتی
- ناتوانی در نشستن و راه رفتن
- ضعف شدید عضلات دست و پا
- حرکات تند و ناگهانی اندام ها
- سفتی مفاصل و عضلات
- درمان
- دارو
- فیزیوتراپی
- کاردرمانی
- بریس و کفشهای طبی
- جراحی
اوتیسم
اوتیسم طیف گستردهای از اختلالات رشدی عصبی است و به طور معمول در کودکان مبتلا به اوتیسم، راهرفتن روی پنجهی پا مشاهده میشود. این کودکان توانایی راهرفتن بهصورت طبیعی را دارند اما تمایل دارند روی سر پنجهی پا راه بروند. با اینکه این الگوی راهرفتن، مشکلی برای کودک مبتلا به اوتیسم ایجاد نمیکند اما موجب نگرانی والدین میشود.
- علائم همراه
- مشکلات ارتباطی و تعاملی
- الگوهای محدود و یا تکراری در رفتار و یا فعالیتها
- درمان
درمان خاصی برای اوتیسم وجود ندارد اما برخی روشها مانند موارد زیر میتوانند به کودک مبتلا به اوتیسم کمک کنند تا شرایط بهتری پیدا کند.
-
- بازیدرمانی
- رفتاردرمانی
- کاردرمانی
- فیزیوتراپی
- گفتاردرمانی
نوروپاتی محیطی
نوروپاتی محیطی به معنی التهاب چندین عصب محیطی است که از مغز و نخاع سرچشمه میگیرند. نوروپاتی به علتهای مختلفی ایجاد شده و منجر به ضعف و ناتوانی در دست و پاها میشود. این عارضه میتواند به علت عدم هماهنگی، عدم تعادل، ضعف و انقباض عضلانی موجب راهرفتن روی پنجه شود.
- علائم همراه
- مورمورشدن و بیحسی
- اختلال در استفاده از اندامهای فوقانی و تحتانی
- ناتوانی در احساس درد
- حساسیت شدید به لمس
- زخم در پا بهخصوص عضلات ساق پا
- عفونتهای پوست و ناخنهای انگشتان
- درمان
- دارودرمانی
- فیزیوتراپی و ورزش
- جراحی
فواید درمان زود هنگام راه رفتن روی پنجه پا
تشخیص بهموقع میتواند در انتخاب بهترین درمان کمککننده باشد، زیرا درمان در سنین پایین درصد موفقیت بالاتری دارد و راحتتر انجام میگیرد. مداخلات زود هنگام قدرت عضلات و مهارتهای حرکتی را بهبود میدهد، از آسیبهای جبران ناپذیر به سیستم اسکلتی-عضلانی جلوگیری میکند و مانع از ایجاد محدودیت حرکتی مفاصل و دائمی شدن این الگوی حرکتی میشود.
عوارض عدم درمان راه رفتن روی پنجه پا
در صورت درماننشدن این الگوی راهرفتن مشکلاتی برای کودک ایجاد میشود، که میتواند آینده کودک را تحت تاثیر قرار دهد. عوارض عدم درمان عبارتاند از:
- افزایش احتمال افتادن کودک هنگام راهرفتن یا دویدن
- ضربه به سر و مغز و ایجاد آسیبهای جبرانناپذیر بهدنبال زمینخوردنهای مکرر
- کوتاهی تاندون آشیل و طولانیتر شدن روند درمان بهدلیل راهرفتن روی پنجهی پا در درازمدت
- پهن و نامناسب شدن ظاهر ناحیهی پنجهی پا
- کاهش قدرت لگن و عدم تعادل عضلانی
- ایجاد درد در مچ پا، زانو، لگن و کمر
- کاهش اعتمادبهنفس کودک برای حضور در اجتماع، به دلیل خجالت کشیدن از نوع راهرفتن، و ایجاد آسیبهای روحی به دلیل راهرفتن غیرطبیعی
تشخیص علت راه رفتن روی پنجه پا
بارزترین مشخصهی این عارضه، همان راهرفتن روی انگشتان پا است. تشخیص قطعی توسط پزشک و متخصصین توانبخشی با انجام معاینات بالینی، صورت میگیرد. هر کودک ممکن است علائم متفاوتی داشته باشد، به همین منظور هنگام معاینه موارد زیر را در نظر میگیرند:
- آیا کودک هنگام راهرفتن روی انگشتان تعادل دارد؟
- آیا از نظر جسمی با کودکان هم سنوسال خود یکسان است؟
- آیا کودک میتواند روی پاشنههای خود راه برود؟
- راهرفتن روی پنجه یکطرفه است یا دوطرفه؟
- آیا کودک میتواند پاشنهی پا را کاملاً روی زمین قرار دهد؟
- از همان بدو راهرفتن این الگوی حرکتی را داشته یا پس از مدتی به آن دچار شده است؟
- آیا در خانواده سابقهی این نوع راهرفتن دیده میشود؟
- آیا مشکلات حسی و نوروپاتی در پای کودک مشاهده میشود؟
- آیا پاهای کودک از نظر ظاهری و طول استخوان ران و ساق پا به هم شبیه است؟
- دامنهی حرکتی مفاصل لگن و زانو طبیعی است؟
پاسخ به این سؤالات میتواند در انتخاب نوع درمان مؤثر باشد، زیرا هر کدام از موارد بالا میتواند درمان مختص به خود را داشته باشد. مثلاً راهرفتن روی پنجه بهصورت یکطرفه، میتواند به علت فلج مغزی یا بیماری زمینهای دیگری باشد که به مغز کودک آسیب رسانده است. در صورت شک به فلج مغزی، میوپاتی، اوتیسم و سایر بیماریهای زمینهای باید آزمایشهای تشخیصی دقیقتری انجام شود. این آزمایشها شامل موارد زیر است:
- آزمایش الکترومایوگرافی (EMG) اعصاب و عضلات آسیبدیده: نوار عصب و عضله برای بررسی مشکلات عضلانی و عصبی استفاده میشود و میزان واکنش عضلات بدن به سیگنالهای عصبی را اندازهگیری میکند.
- آزمایش عصبی: این آزمایش که برای تشخیص آسیب به عصب انجام میشود، سرعت و قدرت فعالیت الکتریکی عصب را اندازهگیری میکند. اگر قرار باشد این دو تست باهم انجام شوند، ابتدا تست آزمایش عصبی انجام شده سپس نوار عصب و عضله گرفته میشود.
درمان راه رفتن روی پنجه پا
روشهای درمانی متفاوتی برای راهرفتن روی پنجهی پا وجود دارد، که این روشها پس از تشخیص علت ایجاد این عارضه، انتخاب میشوند. تشخیص بهموقع میتواند از آسیبهای جدی به عضلات ساق پا و دیگر عضلات پای کودک جلوگیری کند. درمان به دو بخش غیرجراحی و جراحی تقسیم میشود و تیم درمان شامل پزشک، فیزیوتراپیست، کاردرمانگر و ارتوتیست (کارشناس ارتوپدی فنی و طراح و سازنده ارتز و پروتز) است.
استفاده از ارتزهای پا
ارتزهای پا به طور معمول از جنس پلاستیک (پلیاتیلن) هستند و توسط متخصصین ارتوپدی فنی ساخته میشوند. این ارتزها پا را در حالت ۹۰ درجه قرار داده و موجب تحت کشش قراردادن تاندون آشیل میشوند و تاثیر فیزیوتراپی و کاردرمانی را افزایش میدهند. ارتز پا ۲۴ ساعت شبانهروز پوشیده میشود و فقط زمان حمام و انجام تمرینات کششی میتوان آنها را برداشت.
کفی و کفش طبی
ممکن است پوشیدن کفش بهتنهایی برای اصلاح راهرفتن روی پنجه مؤثر نباشد، اما کفش مناسب میتواند با اعمال فشار صحیح به پایین آوردن پاشنهی پا کمک کند. کفش طبی مناسب برای اصلاح الگوی راهرفتن دارای معیارهای زیر است:
- کفش طبی مناسب پاشنهی پهن داشته و ساق آن بلند است، تا کنترل بیشتری روی مچ پا داشته باشد.
- کفش باید استحکام کافی داشته باشد و در قسمت پاشنه و سینهی پا منعطف نبوده و قابل خمشدن نباشد.
- در صورت نیاز کفی جبران کوتاهی درون کفش قرار داده شود، میزان پاشنهی این کفیها همزمان با کاهش کوتاهی آشیل و رسیدن پاشنه به زمین، توسط ارتوتیست کم شده و در نهایت با کفی معمولی جایگزین میشوند.
فیزیوتراپی
فیزیوتراپی یکی دیگر از درمانهای راهرفتن روی پنجه است. فیزیوتراپی با استفاده از تمرینات تقویتی، تمرینات کششی، الکتروتراپی، گرما و سایر روشها به درمان این عارضه میپردازند. در بعضی مواقع پس از جراحی نیز، فیزیوتراپی برای تسریع روند بهبود تجویز میشود.
حرکات کششی و اصلاحی راه رفتن روی پنجه
با انجام برخی از تمرینات کششی میتوان به تقویت عضلات ساق پا و درمان راهرفتن روی پنجه پا کمک کرد. این تمرینات شامل موارد زیر هستند:
- کشش ساق پا
از کودک بخواهید روی یک سطح سفت به پشت دراز بکشد. در حالی که زانوی کودک را صاف نگه داشتهاید، پای کودک را بهطرف سر بالا آورده و با کمک دست مچ پای او را خم کنید. کشش را تا جایی که دامنهی حرکتی مچ پای کودک اجازه میدهد، به مدت ۱۵-۳۰ ثانیه نگه دارید. درصورتیکه کودک درد داشت میزان کشش را کم کنید. روزانه برای هر پا، ۱۰ مرتبه این حرکت را انجام دهید.
- کشش تاندون آشیل
از کودک بخواهید روی یک سطح محکم به پشت دراز بکشد. در حالی که زانوی کودک را خم نگه داشتهاید، پای کودک را بالا آورده و مچ پای او را خم کنید. کشش را تا جایی که دامنهی حرکتی مچ اجازه میدهد و کودک درد ندارد، به مدت ۱۵-۳۰ ثانیه نگه دارید. این تمرین را روزانه برای هر پا، ۱۰ مرتبه تکرار کنید.
- تغییر وضعیت از حالت نشسته به ایستاده
از کودک بخواهید روی یک صندلی بنشیند. با دستان خود به پاهای کودک فشار متوسط رو به پایین ایجاد کنید تا پاشنههای پا را روی زمین قرار دهد. سپس از کودک بخواهید درحالیکه پاشنهها روی زمین قرار دارد، بایستد.
- کشش ساق پا به کمک دیوار
از کودک بخواهید تا به اندازهی ۶۰ سانتیمتر از دیوار فاصله بگیرد، و دستان او را در ارتفاع شانه روی دیوار قرار دهید. درحالیکه زانوی پای راست کودک صاف است، از او بخواهید با پای چپ بهطرف دیوار قدم بردارد و تا زمانی که کشش را در پشت ساق پای راست احساس نکرده حرکت پای چپ را ادامه دهد. در این حین، مطمئن شوید که پاشنهی پای راست روی زمین باشد. کشش را ۱۵-۳۰ ثانیه نگه دارید. روزانه این حرکت را ۱۰ بار برای هر پا تکرار کنید.
کاردرمانی
درصورتیکه این عارضه به علت میوپاتی و یا فلج مغزی اتفاق افتاده باشد، و عضلات دچار سفتی و کوتاهی شده باشند، متخصصین کاردرمانی میتواند به بهبود علائم کودک کمک کنند.
گچ گیری (Serial Casting)
گچگیریهای متوالی و پشتسرهم برای اصلاح تدریجی به کار میروند. در این روش پزشک ارتوپد، قالبهای گچی یا فایبرگلاس را روی پا و ساق پا میبندد تا با این روش، کشش را روی تاندون آشیل اعمال کند و موجب بلندتر شدن طول آن و افزایش دامنهی حرکتی مفصل مچ پا شود. این قالبها بهموازات کشیدگی تاندون آشیل هر چند هفته یکبار تعویض میشوند و پس از اینکه طول تاندون به اندازهی دلخواه رسید، دیگر استفاده نمیشوند. از معایب قالبهای گچی این است که نمیتوان آنها را مانند ارتزها به طور موقت برداشت.
تزریق بوتاکس
در برخی مواقع که تمرینات کششی و ارتزها جوابگو نیست، از تزریق بوتاکس یا سم بوتولینوم برای شل کردن عضلات ساق پا و کنترل اسپاسم و سفتی عضلات استفاده میشود. بوتاکس یک سم ضعیف شده است که موجب فلج موقت عضله میشود، این کار باعث بازگشت عضله به حالت طبیعی شده و بدشکلی پا را کاهش میدهد. پس از تزریق بوتاکس بلافاصه درمان توانبخشی آغاز میشود.
تکنیکهای اصلاح رفتار
اصلاح الگوهای رفتاری کودک و تشویق او برای راهرفتن صحیح میتواند به او برای درمان این عارضه کمک کند. مواردی که برای اصلاح رفتار کودک در زمینهی راهرفتن کمک کننده هستند عبارتنداز:
- تشویق کودک برای راهرفتن روی سطوح ناهموار و شیبدار و راهرفتن با پاشنهی پا
- تقلید راهرفتن حیواناتی نظیر فیل و خرس (طوری که کف دستها و پاها را کاملاً روی زمین قرار دهید و شروع به حرکت کنید)
- استفاده از کفشهای تخت و بدون پاشنه
- استفاده از کفشهای صدادار و یا چراغدار، این کفشها هنگامی که کاملاً روی سطح زمین قرار میگیرند، صدا تولید کرده و یا چراغهای رنگی در زیر آنها روشن میشود، به همین دلیل کودک تشویق میشود تا برای تولید صدا و نور رنگی، کف پا را کامل روی زمین قرار دهد
جراحی
درصورتیکه هیچکدام از روشهای غیرجراحی جوابگو نباشند، باید جراحی صورت بگیرد. برای مثال در مواردی که علت راهرفتن روی پنجه، کوتاهی تاندون باشد، جراحی تاندون آشیل انجام میشود. یا برای درمان کوتاهی یک پا، از جراحی استفاده میشود. پس از جراحی پاهای کودک درون آتل گچی قرار داده میشود و پس از باز کردن گچ، فیزیوتراپی و کاردرمانی برای جلوگیری از عود مجدد تجویز میشود.
راهرفتن روی پنجه در بزرگسالان چگونه است؟
کوتاهی تاندون آشیل عامل اصلی راهرفتن روی پنجه پا در بزرگسالان است. کوتاهی تاندون آشیل در افراد زیر رخ میدهد:
- افرادی که خار پاشنه و یا میخچههای بزرگ و دردناک در پاشنهی پا دارند و نمیتوانند پاشنه را حین راهرفتن زمین بگذارند.
- کسانی که حین تصادف و یا سکتهی مغزی عضلات ساق پایشان آسیبدیده است.
- بالرینها و کسانی که مدام از کفشهای پاشنهبلند استفاده میکنند، به علت اینکه زمان زیادی روی سرپنجه قرار میگیرند.
درمان راهرفتن روی پنجه در بزرگسالان
- فیزیوتراپی
- کاردرمانی
- ارتزهای شبانه
- جراحی در صورت عدم پاسخ به درمانهای بالا
عوارض عدم درمان راهرفتن روی پنجه در بزرگسالان
- دردهای مزمن در ستون فقرات کمری
- افزایش لوردوز یا گودی کمر به علت انقباض عضلات ساق پا
- درد در ناحیهی پاشنه و پشت ساق پا هنگام فعالیتهای روزانه و ورزشی
- ابتلا به خار پاشنه
- عدم تعادل در نشستن در سرویس بهداشتی و حالت چمباتمهزدن
- پهن و بدشکل شدن ناحیه پنجهی پا
کلینیک ارتوپدی کودکان با هدف درمان غیرجراحی مشکلات اسکلتی-عضلانی و طراحی و ساخت ارتزهای اندام فوقانی و تحتانی آماده مشاوره و پذیرش کودکان شما است. برای مشاوره و رزرو وقت میتوانید به صفحه تماس با ما مراجعه کنید.
نتایج درمان راه رفتن روی پنجه در کلینیک ارتوکیدز
سوالات متداول
آیا کودکان بیش فعال (ADHD) روی پنجه ی پا راه میروند؟
بله کودکان دارای اختلال توجه و بیش فعال، اغلب تمایل به این مدل راه رفتن دارند.
راه رفتن روی پنجه در پسران و دختران به یک اندازه است؟
خیر، در پسران شایع تر است.
ضعف کدام عضلات موجب راه رفتن روی پنجه پا میشود؟
ضعف عضله باسن، همسترینگ، عضلات کوچک پا میتواند موجب راهرفتن روی پنجه پا شود. کودک با راهرفتن روی پنجهی پا و باز کردن بیش از اندازهی مفصل زانو، ضعف را جبران میکند.
مهمترین عوارض راه رفتن روی پنجه در طولانی مدت چیست؟
سفت شدن مچ پا و کوتاهی تاندون آشیل.
کاردرمانی چگونه به کاهش راه رفتن روی پنجه کمک میکند؟
با تقلید راه رفتن حیواناتی نظیر خرچنگ، پنگوئن و قورباغه، برداشتن یک شیء از زمین با انگشتان پا، راه رفتن روی سطح شیبدار با الگوی حرکتی پاشنه به پنجه، متعادل نگه داشتن یک شیء روی سطح پا
برای درمان راهرفتن روی پنجه پا فیزیوتراپی بهتر است یا کاردرمانی؟
برای درمان هر دو موثر و لازم هستند.
آیا لازم است کودک را مجبور به درست راهرفتن کرد؟
در کنار تمرینات کششی و تقویتی بهتر است کودک را به درست راهرفتن تشویق کرد.
