کلینیک ارتوپدی کودکان|متخصص ارتوپد کودکان

کلینیک ارتوپدی کودکان

آیا گودی یا قوس کف پا به درمان نیاز دارد؟

آیا گودی یا قوس کف پا به درمان نیاز دارد؟

قوس زیاد کف پا عارضه‌ای است که در آن قوس کف پا به شکلی غیرطبیعی زیاد است و یک گودی عمیق در کف پا قابل مشاهده است. پا در حالت عادی دارای یک قوس طبیعی است؛ قوس کف پا زمانی زیاد محسوب می‌شود که هنگام قرارگیری وزن روی پا، گودی زیادی در زیر پا مشاهده شود. شدت این ناهنجاری در افراد مختلف متفاوت است و به عمق گودی قوس کف پا بستگی دارد. درمان‌ نکردن این عارضه می‌تواند باعث بروز کمر درد، زانو درد، پا درد، انحراف مچ پا به بیرون و عدم تعادل در راه‌ رفتن شود. این عارضه در صورت مراجعه به پزشک با یک معاینه فیزیکی قابل تشخیص است و روش‌های درمانی آن شامل استفاده از کفش طبی، کفی طبی، فیزیوتراپی و جراحی می‌شود.

گودی قوس کف پا چیست؟

قوس زیاد کف پا یا اصطلاح علمی آن پس‌کاووس (Pes Cavus) عارضه‌ای است که در آن قوس کف پا دارای یک گودی عمیق است. وظیفه قوس کف پا در بدن توزیع مناسب وزن روی پا و کاهش ضربه‌های وارد شده به استخوان‌های پا در اثر راه‌‌ رفتن و دویدن است. این قوس باید در حالت عادی در کف پا وجود داشته باشد، اما ممکن است در برخی موارد این قوس بیش از حد گود باشد. افرادی که از گودی قوس کف پا رنج می‌برند، فشار زیادی به پا، پاشنه و مچ پای آن‌ها وارد می‌شود.

گودی قوس کف پا چه زمانی زیاد محسوب می‌شود؟


گودی قوس کف پا چه زمانی زیاد محسوب می‌شود؟

قوس زیاد کف پا تحت عنوان وجود یک گودی عمیق در قسمت قوس کف پا شناخته می‌شود. میزان و ارتفاع این قوس توسط اندازه‌گیری فاصله بین زمین و بالاترین نقطه از قوس در زمانی که وزن بر روی پا قرار می‌گیرد، تعیین می‌شود. با وجود این که هیچ توافقی در این ارتباط وجود ندارد که نشان دهد چه زمان این ارتفاع، به عنوان قوس بیش از حد کف پا تشخیص داده می‌شود ولی به طور کلی قوسی که در زمان ایستادن و تحمل وزن بیش از حد بلند به نظر می‌رسد، به عنوان گودی بیش از حد کف پا در نظر گفته می‌شود.

انواع گودی قوس کف پا

معمولاً قوس زیاد کف پا را به دو دسته کلی تقسیم می‌کنند. این دو دسته عبارت‌اند از:

  • قوس کف پای انعطاف‌پذیر: در این نوع از عارضه، قوس کف پا در زمانی که وزن روی آن قرار ندارد، یعنی در حالت نشسته یا خوابیده، قوس کف پا بسیار گود دیده می‌شود و زمانی که فرد می‌ایستد و وزن روی پا قرار می‌گیرد، قوس کف پا حالت عادی پیدا خواهد کرد. معمولاً این نوع از عارضه با استفاده از ارتز و فیزیوتراپی قابلیت اصلاح را دارد.
  • قوس کف پای سخت: در این نوع از عارضه، قوس کف پا، همیشه گود است و در هنگام ایستادن یا راه‌ رفتن فشار زیادی به پاشنه و پنجه پا وارد می‌شود. معمولاً تا زمانی که قوس کف پای سخت باعث بروز درد و ناراحتی نشود، نیازی به درمان ندارد. از روش‌های غیرتهاجمی برای رفع علائم و روش‌های تهاجمی برای درمان قوس زیاد کف پا استفاده می‌شود.

آیا قوس زیاد کف پا نیاز به درمان دارد؟

در برخی از موارد چنانچه گودی قوس کف پا سبب بروز درد یا دیگر مشکلات عملکردی نشود، امکان دارد درمان قوس کف پا ضروری نباشد. ولی اگر زیاد بودن قوس کف پا باعث بروز درد یا دشواری در راه رفتن و دیگر فعالیت‌ها شود، امکان دارد به درمان نیاز باشد. به مواردی مانند از دست دادن حس، درد شدید یا تغییر شکل پیشرونده بایستی بسیار توجه شود. درمان به موقع می‌تواند از بروز بسیاری از عوارض ناشی از کف پا با قوس زیاد جلوگیری کند. در صورتی که این عارضه به موقع در کودکان تشخیص داده شود، با مراقبت صحیح و استفاده از کفش‌های طبی، کفی طبی و فیزیوتراپی، رفع گودی کف پا پیش از این که استخوان در بزرگسالی شکل بگیرد امکان‌پذیر است.

در بزرگسالان چنانچه شخص به بهبود ظاهری پای خود تمایل داشته باشد؛ در مرحله اول به مشاوره با پزشک نیاز است. در صورت وجود هرگونه درد، عدم ثبات مچ پا یا افزایش تدریجی ضعف در پاها، درمان گودی زیاد کف پا الزامی است. افزایش تدریجی ضعف در پاها حائز اهمیت است، چرا که می‌تواند سبب گودی بیش از حد کف پا شده و ممکن است ارتفاع گودی افزایش یافته و بر ساختارهای مهم بدن تاثیر بگذارد.

عوارض درمان نکردن قوس زیاد کف پا

در برخی از افراد مبتلا به گودی قوس کف پا امکان دارد هیچ علائمی ایجاد نشود ولی در برخی دیگر ممکن است عوارض ایجاد شوند. قوس زیاد کف پا همیشه دردناک نیست ولی می‌تواند در برخی از موارد باعث بروز درد شدید بشود. برخی از علائم زیاد بودن گودی کف پا شامل:

  • کمردرد
  • زانودرد
  • درد در زمان راه رفتن یا ایستادن
  • خمیده شدن انگشتان پا
  • بروز عارضه انگشت چنگالی- خمیده شدن انگشتان پا
  • ایجاد شدن پینه بر روی قسمت زیر پنجه، پاشنه یا کناره‌های پا
  • بی‌ثباتی
  • لغزش در زمان راه رفتن و افتادن بر زمین
  • تغییر شکل مچ پا
  • پیچ‌خوردگی مداوم مچ پا
  • دشواری در یافتن کفش مناسب
  • التهاب مفصل مچ پا
  • بروز عارضه فاشئیت پلانتار
  • التهاب تاندون آشیل

تشخیص قوس زیاد کف پا

تشخیص قوس زیاد کف پا

متخصص ارتوپدی در ابتدا سابقه خانوادگی شخص جهت وجود عارضه‌های ارثی که سبب بروز قوس زیاد کف پا شده را ارزیابی کرده و از معاینه برای بررسی ارتفاع قوس، وجود عارضه انگشت چنگالی، ناهنجاری‌های پا و وجود پینه استفاده می‌کند. سپس پزشک قدرت عضلات مچ پا و ساق پا را ارزیابی کرده و هماهنگی و الگوی راه رفتن شخص را نیز بررسی می‌کند.

پزشک از تصویربرداری با اشعه ایکس و دیگر آزمایش‌ها مانند آزمایش خون، رادیوگرافی، نوار عصب و عضله و مطالعه هدایت عصبی جهت ارزیابی وجود بیماری‌های شارکو-ماری-توث، فلج اطفال و دیگر ناهنجاری‌هایی که می‌توانند سبب عدم تعادل عضلانی و گودی قوس کف پا شوند، استفاده می‌کند. در صورت احتمال وجود عارضه عصبی، ممکن است از ام آر آی در قسمت ستون فقرات و مغز استفاده شود.

تشخیص گودی قوس کف پا در منزل

جهت تشخیص گودی قوس کف پا می‌توان از این روش استفاده کرد: در ابتدا، پای خود را در آب قرار داده و سپس پا را بر روی یک مقوا، پارچه یا زمین قرار دهید و اثری که از پا بر روی زمین می‌ماند را بررسی کنید. اگر در قسمت میانی هیچ اثری از آب وجود نداشته باشد، قوس کف پا گود محسوب می‌شود. البته شدت این عارضه تنها با ارتفاع قوس کف پا تعیین نمی‌شود بلکه عوامل دیگر مانند انعطاف‌پذیری پا و وجود هر گونه عارضه یا علائم مرتبط نیز در تشخیص عارضه موثر هستند.

آیا قوس زیاد کف پا درمان می‌شود؟

هدف از روش‌های درمانی قوس زیاد کف پا، تسکین و رفع علائم است. پزشکان همیشه برای درمان این عارضه ابتدا به سراغ روش‌های غیرتهاجمی می‌روند، در صورتی‌ که قوس کف پا انعطاف‌پذیر باشد، استفاده از روش‌های غیرتهاجمی مانند کفش طبی، کفی طبی و پدهای مخصوص برای اصلاح گودی کف پا کافی است و می‌توان از عوارض گودی قوس پا پیشگیری کرد. در صورت بروز درد و ناراحتی نیز می‌توان با استفاده از درمان‌های دارویی و فیزیوتراپی اقدام به برطرف‌ کردن این علائم کرد. در صورتی‌ که قوس کف پا سخت باشد و باعث تغییر شکل شدید مچ و ساختار پا شده باشد، استفاده از جراحی و روش‌های تهاجمی برای درمان قوس زیاد کف پا پیشنهاد می‌شود. روش‌های درمانی گودی قوس کف پا شامل موارد زیر می‌شود:

درمان‌های دارویی

مصرف داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی (NSAIDs) مانند ایبوپروفن یا ناپروکسن می‌توانند به کاهش درد، التهاب و عوارض ناشی از قوس زیاد کف پا کمک کنند. این داروها با مسدود کردن تولید پروستاگلاندین‌ها که باعث بروز درد و التهاب در بدن می‌شوند، عمل می‌کنند و باعث تسکین این علائم می‌شوند. با این حال، توجه به این نکته مهم است که مصرف این داروها فقط تسکین موقتی ایجاد می‌کند و علت اصلی بروز قوس زیاد کف پا را برطرف نمی‌کنند.

ارتز

ارتز برای درمان قوس زیاد کف پا

استفاده از ارتزهایی مانند کفش طبی، کفی طبی، پدهای مخصوص قوس کف پا و بریس می‌تواند باعث کاهش علائم و در مواردی اصلاح قوس زیاد کف پا شود. کفش و کفی‌های طبی با توزیع مناسب وزن در سراسر پا، باعث کاهش فشار بر پنجه و پاشنه پا می‌شوند. علاوه‌براین، استفاده از کفش طبی می‌تواند از برخورد انگشتان و بخش‌هایی که در اثر قوس کف پا انحراف پیدا کرده‌اند با کفش جلوگیری کند. استفاده از این ارتزها در درمان و رفع قوس زیاد کف پا ضروری است. بریس‌های مچ پا نیز می‌توانند با ایجاد حمایت از مچ و اصلاح انحراف ایجاد شده در اثر گودی کف پا، به درمان علائم و جلوگیری از بروز سایر عارضه‌های ناشی از قوس زیاد کف پا کمک کنند.

فیزیوتراپی

درمان قوس زیاد کف پا با فیزیوتراپی

هدف فیزیوتراپی از درمان قوس زیاد کف پا، تسکین علائم و تقویت عضلات حمایت‌ کننده از قوس کف پا است. فیزیوتراپی می‌تواند با برطرف‌ کردن عدم تعادل عضلانی و محدودیت‌های حرکتی و مفصلی در درمان قوس زیاد کف پا کمک‌ کننده باشد. عضلات ضعیف، تاندون‌های سفت و کاهش محدوده حرکتی مفاصل همگی در افزایش قوس کف پا نقش دارند. به‌ طور کلی، فیزیوتراپی در کنار سایر روش‌های درمانی می‌تواند یک گزینه درمانی برای برطرف‌ کردن گودی قوس کف پا باشد.

جراحی

درمان قوس زیاد کف پا با جراحی

در صورت عدم تاثیر دیگر روش‌های درمانی برای بهبود درد قوس کف پا، امکان دارد از جراحی برای رفع ضعف، درد و بی‌ثباتی استفاده شود. بایستی توجه شود که بازسازی توسط جراحی سبب طبیعی شدن وضعیت پا نمی‌شود. هدف اصلی جراحی، تسکین درد شدید و بازیابی توانایی راه رفتن است. برخی از عوارض ناشی از جراحی برای درمان قوس زیاد کف پا، اصلاح ناهنجاری به صورت ناقص، بازگشت ناهنجاری و عدم بهبود استخوان به طور کامل می‌باشد. امکان دارد استفاده مکرر از جراحی الزامی باشد، خصوصا اگر ناهنجاری پیشرونده باشد. برای هر شخصی برنامه جراحی تدوین شده و این برنامه معمولا شامل ترکیبی از روش‌های جراحی است.

روش‌های جراحی ممکن است شامل یک یا چند مورد از موارد زیر باشد:

  • جراحی آزادسازی بافت نرم: این جراحی بیشتر روی قوس پای انعطاف‌پذیر انجام می‌شود. در جراحی آزادسازی بافت نرم اقدام به برش و آزاد کردن تاندون‌ها و رباط‌هایی که با ایجاد سفتی بیش از حد، باعث قوس زیاد کف پا می‌شوند، تلاش می‌شود تا قوس کف پا به حالت عادی بازگردد. برخی از بافت‌های نرم‌ آزاد شده شامل تاندون آشیل، رباط فاشیای کف پا که از زیر پنجه تا پاشنه کشیده شده است، می‌شوند.
  • جراحی انتقال تاندون: این جراحی نیز اغلب روی قوس پای انعطاف‌پذیر انجام می‌شود و در آن تاندون ساق پا برش داده شده و روی پا منتقل می‌شوند تا بتوانند حمایت بهتری از قوس پا انجام دهند و از گود شدن آن جلوگیری کنند.
  • استئوتومی: این جراحی برای اصلاح گودی قوس کف پای سخت انجام می‌شود. در جراحی استئوتومی با برش و حذف چند استخوان و سپس قرار دادن استخوان‌ها، خصوصاً، استخوان‌های پاشنه در جای خود، سعی می‌شود تا قوس کف پا به حالت عادی بازگردد. برای نگه‌داشتن استخوان‌ها از پیچ‌ها و بست‌های مخصوصی استفاده می‌شود.

ورزش و حرکات اصلاحی قوس زیاد کف پا

در ارتباط با درمان گودی کف پا با ورزش بایستی توجه شود که ورزش می‌تواند سبب بهبود قدرت و انعطاف‌پذیری عضلات و رباط‌های پا شده و باعث کمک به تسکین علائم مرتبط با گودی قوس کف پا مانند درد و عدم ثبات پا شود. افراد بایستی از تمارین کششی در قسمت عضلات استفاده کنند. این تمارین به شل شدن تاندون‌ها کمک کرده و در نتیجه در زمان راه رفتن منقبض نمی‌شوند.

تمرین باز و بسته کردن انگشتان برای اصلاح قوس زیاد کف پا

تمرین باز و بسته کردن انگشتان می‌تواند به بهبود قدرت، انعطاف‌پذیری و تعادل در قسمت مچ پا به پایین کمک کند. این تمرین همچنین در تسکین درد پا موثر است.

جهت انجام این تمرین:

  1. بر روی یک صندلی یا بر روی زمین بنشینید و پاها را در مقابل خود دراز کنید.
  2. کف پای خود را بر روی زمین قرار داده و انگشتان پا را تا حد ممکن از هم باز کنید.
  3. برای مدت ۵ تا ۱۰ ثانیه در همین وضعیت بمانید.
  4. انگشتان را به حالت اولیه برگردانده و این تمرین را ۱۰ تا ۱۵ مرتبه تکرار کنید.

اصلاح قوس زیاد کف پا با تمرین بالا آوردن پاها

این تمرین برای تقویت و بهبود تون عضلات در قسمت تحتانی شکم و تاندون آشیل بسیار مفید است.

جهت انجام این تمرین:

  1. به پشت بر روی زیرانداز یا سطح زمین دراز بکشید.
  2. دستان را در کنار بدن خود قرار داده و کف دست‌ها به سمت بالا باشد.
  3. پاها را در حالت کشیده و کنار یکدیگر قرار دهید.
  4. به آرامی پاها را از روی زمین بلند کنید و آن‌ها را در حالت مستقیم قرار دهید.
  5. . به بالا آوردن پاها ادامه دهید (تا زمانی که پاها در حالت عمودی نسبت به زمین قرار گیرند و یا تا زمانی که در قسمت پایین شکم، کشش احساس کنید)
  6. این حالت را برای چند ثانیه حفظ کرده و سپس به آرامی پاها را در حالت اولیه قرار دهید.
  7. این تمرین را به تعداد دلخواه تکرار کنید.

تمرین چرخش مچ پا برای اصلاح قوس زیاد کف پا

چرخش مچ پا می‌تواند برای بهبود انعطاف‌پذیری، قدرت، تعادل، افزایش ثبات و دامنه حرکتی و کاهش سفتی مفاصل مفید باشد.

برای انجام این تمرین:

  1. بر روی یک صندلی بنشینید و کف پاها را بر روی زمین قرار دهید.
  2. یکی از پاها خود را از زمین بلند کرده و آن را روبروی خود قرار دهید.
  3. به آرامی مچ را به صورت چرخشی حرکت دهید (در ابتدا در جهت عقربه‌های ساعت و سپس برعکس).
  4. ۱۰ تا ۱۵ مرتبه چرخش مچ را در هر دو جهت مخالف انجام دهید.
  5. پای خود را بر روی زمین قرار داده و این تمرین را برای پای دیگر تکرار کنید.

این تمرین را دو بار در روز انجام دهید. از وارد آوردن فشار بیش از حد خودداری کرده و در صورت بروز درد، این تمرین را فورا متوقف کنید.

اصلاح قوس زیاد کف پا با تمرین کشش پاها

تمرین کشش انگشتان پا سبب تسکین درد و بهبود انعطاف‌پذیری عضلات و تاندون‌های پا و انگشتان پا و بهبود دامنه حرکتی می‌شود.

جهت انجام این تمرین:

  1. بر روی زمین بنشینید و پاهای خود را در حالت کشیده و روبروی خود قرار دهید.
  2. زانوی راست را خم کرده و پاشنه پای راست را بر روی زمین نزدیک ران چپ قرار دهید.
  3. به طرف جلو رفته و انگشتان پای راست خود را با دست چپ بگیرید.
  4. به آرامی انگشتان پا را به طرف استخوان ساق پا به سمت عقب بکشید تا زمانی که کششی در قسمت کف پا و قسمت پشت ساق پا احساس کنید.
  5. این وضعیت را برای ۱۵ تا ۳۰ ثانیه حفظ کرده و سپس پا را در حالت اولیه قرار دهید. سپس همین حرکت را برای پای دیگر نیز تکرار کنید.

تمرین فشردن توپ برای اصلاح قوس زیاد کف پا

فشردن توپ یک تمرین ساده است که به تقویت عضلات پا و انگشتان پا کمک کرده و در نهایت به بهبود تعادل و ثبات کمک می‌کند.

جهت انجام این تمرین:

  1. بر روی یک صندلی راحت بنشینید. کف پاها بر روی زمین باشد.
  2. توپ کوچکی مانند توپ تنیس را زیر پای خود قرار دهید.
  3. از انگشتان خود برای گرفتن توپ استفاده کنید. تا حد ممکن با انگشتان پای خود به توپ فشار وارد کنید.
  4. این وضعیت را برای مدت ۵ تا ۱۰ ثانیه حفظ کرده و سپس به حالت اولیه بازگردید.
  5. این تمرین را به تعداد ۱۰ تا ۱۵ مرتبه تکرار کنید.
  6. ۶ همین تمرین را برای پای دیگر نیز تکرار کنید.

اصلاح قوس زیاد کف پا با تمرین شنا بر دیوار

این تمرین به غیر از تقویت عضلات بالاتنه، به کشش عضلات و تاندون‌های ساق پا و مچ پا به پایین کمک می‌کند.

جهت انجام این تمرین:

  1. در حالت ایستاده روبروی یک دیوار قرار گرفته و پاها به اندازه عرض شانه‌ها از هم فاصله داشته باشند.
  2. دستان خود را تا ارتفاع شانه‌ها بر روی دیوار قرار دهید. فاصله بین دستان کمی بیشتر از عرض شانه‌ها باشد.
  3. به طرف جلو خم شوید و وزن خود را بر روی دستان قرار دهید. بدن بایستی از سر تا شانه‌ها در یک امتداد قرار بگیرد.
  4. پاشنه‌ها خود را بالا بیاورید و بر روی انگشتان پا بایستید.
  5. با خم کردن آرنج‌ها قفسه سینه را به طرف دیوار برده و بدن بایستی همچنان در حالت صاف نگه داشته شود.
  6. زمانی که قفسه سینه به دیوار نزدیک می‌شود، برای یک لحظه توقف کنید.
  7. با باز کردن دست‌ها، به وضعیت اولیه بازگردید.
  8. این تمرین را به تعداد دلخواه تکرار کنید.

کفش مناسب قوس زیاد کف پا

کفش مناسب قوس زیاد کف پا

قوس زیاد کف پا سبب می‌شود که مقدار کمی از سطح کف پا در زمان راه رفتن یا دویدن بر روی زمین قرار بگیرد و در نتیجه ضربه به مقدار کمتری در زمان قرار گرفتن پا بر روی زمین جذب می‌شود. در نتیجه افراد دارای گودی قوس کف پا بیشتر در معرض آسیب‌دیدگی ناشی از استفاده مکرر در زمان ورزش و فعالیت قرار دارند. پاهای دارای قوس زیاد به محافظت بیشتری خصوصا در قسمت میانی کف پا نیاز دارند و کفش‌های تخت معمولا از پاها به اندازه کافی محافظت نمی‌کنند. ولی کفش‌هایی که در داخل خود دارای قوس هستند بیشتر می‌توانند از پاها محافظت کنند. استفاده از کفش‌های تخت سبب وارد شدن فشار بیشتر بر تاندون‌ها و رباط‌های پا می‌شود.

گودی قوس کف پا سبب می‌شود که پا به راحتی داخل کفش قرار نگیرد. استفاده از کفش‌های فاقد فضای کافی جهت محافظت از قوس کف پا می‌تواند سبب بروز درد شود چرا که فشار بیشتری بر پا وارد شده و در نهایت سبب بروز درد در قسمت پاشنه و انگشتان پا می‌شود.

افراد دارای گودی قوس کف پا بایستی از کفش‌های دارای ویژگی‌های زیر استفاده کنند:

  • کفش دارای کفی مناسب: کفش‌های دارای کفی مناسب که برای کمک به تسکین درد در قسمت کف، پاشنه و قوس کف پا و افزایش راحتی و محافظت از قوس کف پا طراحی شده‌اند.
  • محکم بودن بخش باریک و میانی تخت کفش: برای ارزیابی میزان سفت بودن کفش، بایستی کفش را از وسط خم کنید. کفش نباید به راحتی از این قسمت خم شود چرا که این بخش در واقع جزو ساختار اصلی کفش محسوب شده و بایستی به اندازه کافی سفت باشد تا از قوس پا محافظت کند.
  • محکم بودن بخش نگهدارنده پاشنه: پاشنه کفش را فشار دهید تا از میزان سفت بودن آن اطمینان حاصل کنید. این قسمت از مچ پا و آشیل تاندون محافظت می‌کند. در زمان دویدن، این قسمت از پاشنه پا محافظت کرده و به جلوگیری از پیچ‌خوردگی مچ پا در افراد دارای قوس زیاد کف پا کمک می‌کند. پاشنه کفش جهت افزایش ثبات بایستی در قسمت زیر کفش کمی پهن‌تر باشد.

پیشگیری از قوس زیاد کف پا

هیچ راه مطمئنی برای پیشگیری از قوس زیاد کف پا وجود ندارد. با این حال اقداماتی وجود دارند که می‌توانید برای کاهش خطر ایجاد گودی قوس کف پا انجام دهید:

  • پوشیدن کفش مناسب: استفاده از کفش‌هایی که به‌خوبی حمایت کافی از پا و قوس پا را ارائه می‌دهند، می‌تواند به جلوگیری از گودی قوس کف پا کمک کند.
  • ورزش: تمرینات کششی و ورزش منظم می‌تواند به انعطاف‌پذیر نگه‌داشتن پاها و جلوگیری از گرفتگی عضلات و تاندون‌ها کمک کند.
  • مراقبت هنگام انجام فعالیت‌های پرخطر: برخی فعالیت‌های فیزیکی و ورزشی می‌تواند خطر آسیب رسیدن به پا را افزایش دهد. بهتر است که در انجام این فعالیت‌ها، از پا به‌خوبی مراقبت کرده و از وسایل حفاظتی مناسب استفاده کرد.
  • حفظ وزن مناسب: اضافه‌وزن می‌تواند فشار مضاعفی به پاها وارد کند. این موضوع می‌تواند خطر ایجاد عارضه‌های پا را افزایش دهد. در نتیجه احتمال ایجاد گودی قوس کف پا هم بالا می‌رود.
  • مراجعه به پزشک: در صورت مشاهده هرگونه تغییر در شکل یا ساختار پاها یا احساس درد و ناراحتی، مهم است که به پزشک مراجعه کرد. پزشک می‌تواند به تشخیص هرگونه عارضه و بیماری زمینه‌ای و درمان آن کمک کند.

علت ایجاد قوس زیاد کف پا

علت بروز قوس زیاد کف پا معمولاً به چهار گروه مادرزادی، آسیب‌دیدگی، عارضه زمینه‌ای و بیماری‌های عصبی-عضلانی تقسیم‌بندی می‌شود. در کودکان گودی قوس کف پا معمولاً در دهه اول زندگی به وجود می‌آید. بسیاری از علل ایجاد قوس زیاد کف پا در کودکان اختلالات ژنتیکی است و معمولاً به ارث می‌رسد.

اگرچه تومورهای نخاعی نیز می‌توانند باعث عدم تعادل عضلانی در پاها و منجر به قوس زیاد شوند، اما در بزرگسالان، دو سوم بروز قوس زیاد کف پا ناشی از یک بیماری عصبی-عضلانی زمینه‌ای است (منبع). در بزرگسالانی که گودی قوس کف پا در اثر یک آسیب‌دیدگی یا بیماری عصبی-عضلانی ایجاد نشده است، بهتر است برای وجود تومورهای ستون فقرات بررسی شوند.

از دلایل اصلی ایجاد گودی زیاد قوس کف پا می‌توان به دلایل زیر اشاره کرد:

  • بیماری عصبی-عضلانی: اختلالات و بیماری‌های عصبی-عضلانی شایع‌ترین دلیل ایجاد قوس زیاد پا هستند. برخی از این عارضه‌ها شامل فلج مغزی، فلج اطفال، بیماری شارکو ماری توث (Charcot-Marie-Tooth disease)، اسپینا بیفیدا (Spina Bifida)، تومورهای ستون فقرات و آسیب‌های نخاعی می‌شوند.
  • آسیب‌دیدگی: یکی از علت‌های ایجاد و بروز قوس زیاد کف پا، آسیب‌دیدگی استخوان‌ها و تاندون‌های پا است. آسیب به اعصابی که عضلات پا را کنترل می‌کنند، می‌تواند منجر به از کاهش حمایت از قوس پا شده و در نتیجه منجر به گودی زیاد قوس پا شود. این نوع آسیب‌های عصبی می‌تواند در نتیجه صدماتی مانند شکستگی و دررفتگی ایجاد شود.
  • مادرزادی: وجود برخی عارضه‌های مادرزادی مانند پاچنبری یا شکل‌گیری نامناسب استخوان‌ها و تاندون‌ها می‌تواند در بروز قوس زیاد کف پا نقش داشته باشد.
  • عارضه زمینه‌ای: برخی عارضه‌ها مانند آرتروز یا روماتیسم هم می‌توانند باعث ایجاد قوس زیاد کف پا شوند. در آرتروز و روماتیسم، مفاصل پا می‌توانند ملتهب شده و آسیب ببینند که منجر به تغییر شکل و تراز استخوان‌ها می‌شوند. با جابه‌جایی استخوان‌ها گودی قوس پا افزایش پیدا کرده و بیش از حد لازم می‌شود. در روماتیسم، سیستم ایمنی به مفاصل حمله می‌کند و باعث این التهاب و آسیب‌دیدگی می‌شود. علاوه بر آسیب به مفاصل، عضلات و تاندون‌ها نیز ضعیف شده و توانایی لازم برای حمایت از قوس پا را از دست می‌دهند. علاوه بر این، آسیب عصبی هم می‌تواند در اثر آرتروز و روماتیسم رخ دهد و منجر به قوس زیاد پا شود.

نتیجه‌گیری

قوس زیاد کف پا که با یک گودی عمیق و زیاد در کف پا مشخص است، یک عارضه پا است که هم در کودکان و هم در بزرگسالان ممکن است بروز پیدا کند. این عارضه می‌تواند باعث درد، انحراف مچ پا به بیرون، بی‌ثباتی، مشکل در راه‌رفتن یا ایستادن طولانی‌مدت شود. از دلایل اصلی بروز این عارضه می‌توان به وجود اختلالات و بیماری‌های عصبی-عضلانی اشاره کرد. قوس زیاد کف پا معمولاً با یک معاینه فیزیکی توسط ارتوپد قابل تشخیص است. از انواع قوس کف پا می‌توان به نوع انعطاف‌پذیر و نوع سخت آن اشاره کرد. در نوع انعطاف‌پذیر، قوس کف پا در زمانی که وزن روی آن قرار ندارد، مانند هنگام نشستن و خوابیدن، حالت طبیعی دارد، اما هنگام ایستادن، گودی زیاد قوس کف پا مشخص است. در نوع سخت این عارضه، گودی پا همیشه مشخص است و درمان آن نیز بسیار مشکل‌تر از نوع انعطاف‌پذیر است. از روش‌های درمانی قوس زیاد کف پا می‌توان به درمان دارویی، استفاده از ارتزهایی مانند کفش و کفی طبی و فیزیوتراپی اشاره کرد.

سوالات متداول

آیا قوس زیاد کف پا خطرناک است؟

قوس زیاد کف پا اگرچه ذاتاً خطرناک نیست، اما در برخی موارد می‌تواند منجر به بروز عوارض خاصی شود. افراد دارای این عارضه بیشتر در معرض آسیب‌های پا و مچ پا هستند و همچنین ممکن است دچار درد، ناراحتی شوند.

آیا گودی قوس کف پا از صافی کف پا خطرناک‌تر است؟

هم گودی قوس کف پا و هم صافی کف پا می‌توانند پیامدهای خطرناکی برای سلامتی داشته باشند، اما شدت و خطر هر بیماری در هر فرد می‌تواند متفاوت باشد. هر دو عارضه می‌توانند باعث بی‌ثباتی و مشکل در برقراری تعادل شوند و خطر پیچ‌خوردگی مچ پا و سایر آسیب‌ها را افزایش دهند.

آیا با قوس زیاد کف پا می‌توان به زندگی عادی ادامه داد؟

بله، در بعضی موارد اگر قوس زیاد کف پا باعث بروز عوارض خاصی نشود حتی به درمان هم نیازی نیست و فرد بدون هیچ مشکلی می‌تواند به زندگی عادی خود ادامه دهد.

آیا کاهش وزن می‌تواند باعث بهبود قوس زیاد کف پا شود؟

با اینکه کاهش وزن نمی‌تواند قوس زیاد کف پا را درمان کند، اما می‌تواند با کاهش فشار روی پاشنه و پنجه پا از بروز عوارض آن جلوگیری کند.

آیا می‌توان با قوس زیاد کف پا دوچرخه‌سواری کرد؟

وجود قوس زیاد کف پا معمولاً مشکلی در دوچرخه‌سواری ایجاد نمی‌کند. در واقع دوچرخه‌سواری گزینه مناسبی برای افراد دارای این عارضه است چرا که فشار کمی به کف پا وارد می‌کند.

آیا با قوس زیاد کف پا می‌توان رانندگی کرد؟

با اینکه قوس زیاد کف پا می‌تواند باعث بروز ناراحتی و مشکل در برخی فعالیت‌ها از جمله راه‌رفتن و دویدن شود، اما به‌طورکلی مانعی برای رانندگی نیست.

آیا با قوس زیاد کف پا می‌توان ورزش کرد؟

بله، ورزش‌هایی که بر تقویت عضلات پا متمرکز می‌شوند، می‌توانند برای قوس زیاد کف پا مفید باشند. با این حال، مهم است که در هنگام فعالیت‌های شدید یا ورزش‌های سنگین از خودتان مراقبت کنید تا از آسیب‌های احتمالی جلوگیری کنید.

انجام چه کارهایی با قوس زیاد کف پا خطرناک است؟

معمولاً با قوس زیاد کف پا می‌توان فعالیت‌های زیادی را انجام داد، اما انجام فعالیت‌هایی که شامل ایستادن زیاد، راه‌رفتن یا دویدن‌ طولانی‌مدت و پرش‌های بلند و متعدد باشد، ممکن است باعث ایجاد عارضه‌ها و درد در پا و کمر شود.

آیا قوس زیاد کف پا باعث کمردرد می‌شود؟

بله، قوس زیاد کف پا می‌تواند با ایجاد انحراف در مچ پا و تغییر تراز پاها و همچنین افزایش فشار بر سیستم حرکتی بدن، باعث بروز کمردرد شود.

آیا قوس زیاد کف پا باعث زانو درد می‌شود؟

بله، قوس زیاد کف پا می‌تواند با توزیع نامناسب وزن و افزایش فشار روی پا باعث زانو درد شود.

آیا قوس زیاد کف پا در روند استخدامی دستگاه‌های نظامی و لشکری تأثیر می‌گذارد؟

بله، تشخیص قوس زیاد کف پا و تغییر شکل مچ پا در معاینات پزشکی می‌تواند باعث عدم استخدام در دستگاه‌های نظامی و لشکری شود.

آیا با قوس زیاد کف پا می‌توان معافیت سربازی گرفت؟

قوس زیاد کف پا اگر از نوع سخت باشد و باعث تغییر شکل پا و انحراف مچ پا شده باشد، ممکن است در افرادی که مدرک کارشناسی یا بالاتر دارند شامل معافیت از رزم و در سایر افراد معافیت دائم را داشته باشد. قوانین سربازی هر ساله عوض می‌شوند و بهتر است برای دریافت اطلاعات بیشتر به دفاتر نظام وظیفه یا پلیس + ۱۰ مراجعه کنید.

مقالات مرتبط

فهرست مطالب

تماس با ما