کلینیک ارتوپدی کودکان|متخصص ارتوپد کودکان

کلینیک ارتوپدی کودکان

اسکولیوز یا انحراف ستون فقرات: درمان با بریس، ورزش و حرکات اصلاحی

اسکولیوز

اسکولیوز یک عارضه ستون فقرات است که در آن ستون فقرات علاوه‌بر انحنا دچار چرخش و پیچیده‌شدن هم می‌شود. به همین دلیل دنده‌ها و عضلات در اثر اسکولیوز در یک طرف بدن جابه‌جا شده و دچار بیرون زدگی می‌شوند. انحنای ستون فقرات در این عارضه معمولاً به شکل C یا S دیده می‌شود. درحالی‌که اسکولیوز می‌تواند در اثر بیماری‌هایی مانند فلج مغزی یا دیستروفی عضلانی رخ دهد، اما در بیشتر موارد علت بروز این عارضه مشخص نیست. البته اسکولیوز می‌تواند در اثر سابقه خانوادگی و عوامل موروثی به فرزندان منتقل شود. در موارد خفیف، این عارضه ممکن است به درمان نیازی نداشته باشد، اما معمولاً در درمان اسکولیوز نسبتاً خفیف و متوسط، بستن بریس و فیزیوتراپی انجام می‌شود. در موارد شدید و همچنین زمانی که فرد از سن رشد خارج شده است ممکن است که به جراحی برای درمان نیاز باشد، چراکه روش‌های درمانی غیرتهاجمی دیگر کمکی به رفع اسکولیوز شدید نمی‌کنند.

اسکولیوز چیست؟

اسکولیوز چیست؟

اسکولیوز به انحراف جانبی ستون فقرات گفته می‌شود که اغلب از ۱۰ تا ۱۵ و در سن بلوغ بروز می‌کند. ستون فقرات باید در حالت عادی از پشت به‌صورت یک خط مستقیم دیده شود، اما در این عارضه ستون فقرات به طرفین منحرف می‌شود. این انحراف می‌تواند شکل‌های مختلفی داشته باشد، برخی اوقات انحراف ستون فقرات به شکل C و برخی دیگر به شکل S بروز می‌کند. البته اسکولیوز فقط شامل انحراف ستون فقرات نمی‌شود و در برخی موارد ستون فقرات علاوه‌بر انحراف دچار پیچش نیز می‌شود. شدت این عارضه در درمان و بروز سایر عوارض ناشی از آن تأثیرگذار است. معمولاً اسکولیوز بر اساس شدت به سه دسته خفیف، متوسط و شدید تقسیم می‌شود.

انواع شدت اسکولیوز

برای اندازه‌گیری شدت اسکولیوز زاویه کاب (Cobb Angle) را محاسبه می‌کنند. در این روش دو خط از شروع و پایان انحراف با همان زاویه می‌کشند و سپس آن دو خط را به‌وسیله دو خط قائم دیگر به یکدیگر وصل می‌کنند. زاویه‌ای که میان خطوط جدید شکل می‌گیرد، نشان‌دهنده میزان شدت انحراف است. در موارد بسیار خفیف، به دلیل زاویه کم، حتی ممکن است که تغییرات ظاهری در کمر و ستون فقرات مشاهده نشود، اما در موارد شدید علائمی مانند عدم تقارن شانه‌ها یا لگن و همچنین برجستگی کتف در یک سمت مشاهده می‌شود.

  • اسکولیوز خفیف: انحراف کمتر از ۲۰ درجه
  • اسکولیوز متوسط: انحراف بین ۲۵ تا ۴۰ درجه
  • اسکولیوز شدید: انحراف بیشتر از ۵۰ درجه

انواع اسکولیوز بر اساس محل انحراف

انحراف ایجاد شده در اثر اسکولیوز ممکن است در ناحیه‌های توراسیک یا لومبار رخ دهد. البته برخی اوقات اسکولیوز ممکن است که با دو یا سه انحراف، هر دو ناحیه را به‌صورت همزمان درگیر کند. انحراف و انحنای ستون فقرات معمولاً یا به سمت راست اتفاق می‌افتد یا به سمت چپ. هر کدام از این انحراف‌ها ممکن است بخشی از بدن را تحت‌تأثیر قرار دهند. اسکولیوز با تحدب به چپ یا لووسکولیوز (Levoscoliosis) به شکل C و اسکولیوز با تحدب به راست یا دکسترواسکولیوز (Dextroscoliosis) به شکل C برعکس است دیده می‌شود. چهار نوع رایج اسکولیوز بر اساس محل انحراف شامل موارد زیر می‌شوند:

  • اسکولیوز توراسیک (Thoracic): ناحیه توراسیک در بین شانه‌ها و پشت قفسه سینه قرار دارد. در این نوع اسکولیوز، انحراف به طرفین در میان شانه‌ها اتفاق می‌افتد و باعث بروز تغییرات و جابه‌جایی استخوان‌ها در قفسه سینه و کتف می‌شود.
  • اسکولیوز لومبار (Lumbar): به ناحیه فوقانی و پایینی کمر، لومبار گفته می‌شود. در این نوع از اسکولیوز، انحراف به طرفین در پایین کمر اتفاق می‌افتد و باعث ایجاد تغییرات در شیوه راه‌رفتن و ناترازی لگن می‌شود.
  • اسکولیوز توراکولومبار (Thoracolumbar): این نوع از انحراف هر دو قسمت توراسیک و لومبار را درگیر می‌کند و انحراف از قسمت شانه‌ها شروع شده و تا پایین کمر ادامه دارد.
  • اسکولیوز دوگانه: در این نوع از اسکولیوز، ستون فقرات در دو نقطه منحرف می‌شود. بیشتر اوقات این انحراف‌ها باعث می‌شوند تا ستون فقرات به شکل S دیده شوند.

دلایل بروز اسکولیوز

علت و دلیل بروز اسکولیوز در بسیاری از موارد ایدیوپاتیک یا ناشناخته است. محققان بر این باورند که ترکیبی از یک یا چند عامل ژنتیک، هورمون‌ها و تغییرات در ساختار سلولی ممکن است که منجر به بروز این اختلال شود. البته عوامل مختلف دیگری مانند شکل‌نگرفتن درست استخوان‌ها، بیماری‌ها و عارضه‌های عصبی‌عضلانی، پاهای نامتقارن و وجود عارضه‌های تحلیلی مانند آرتروز می‌توانند باعث رخ‌دادن اسکولیوز شوند.

بیشتر موارد اسکولیوز در کودکان سالم و بدون دلیل خاصی ایجاد می‌شود. ایدیوپاتیک در اصطلاح پزشکی به عارضه‌هایی گفته می‌شود که بدون هیچ دلیل مشخصی و شناخته‌شده‌ای به وجود می‌آیند. اسکولیوز ایدیوپاتیک می‌تواند در هر سنی خود را نشان دهد، اما معمولاً در زمانی که کودکان ۱۰ یا ۱۱ هستند و جهش رشدی را تجربه می‌کنند، مشاهده می‌شود. اسکولیوز ایدیوپاتیک معمولاً در هر سن به شکلی جداگانه بررسی می‌شود:

  • اسکولیوز ایدیوپاتیک در دوران نوزادی: اسکولیوز در دوران نوزادی معمولاُ در شش ماه اول زندگی مشاهده می‌شود. انحراف‌های ایجاد شده معمولاً برای نوزاد دردی ایجاد نمی‌کنند. نوزادان دارای اسکولیوز معمولاً تحت‌نظر قرار گرفته می‌شوند و تغییرات ستون فقرات توسط پزشک دنبال می‌شود. اکثر اسکولیوزهای نوزادی، به‌خصوص زمانی که انحراف ستون فقرات خفیف باشد، به‌خودی‌خود برطرف می‌شوند. با این حال برخی از اسکولیوزها ممکن است که پیشرفت زیادی کنند. در صورت تشخیص سریع، در این مرحله درمان کاملاً موفقیت‌آمیز خواهد بود.
  • اسکولیوز ایدیوپاتیک در دوران کودکی: اسکولیوز در سنین ۴ تا ۱۰ سالگی در زمانی ایجاد می‌شود که ستون فقرات سرعت رشد بالایی ندارد و شدیدتر شدن این عارضه در این زمان احتمال بسیار پایینی دارد. با نظارت پزشک و پیگیری روش‌های درمانی، برطرف‌شدن اسکولیوز امکان‌پذیر است.
  • اسکولیوز ایدیوپاتیک در دوران نوجوانی: بیشتر اسکولیوزها در سنین ۱۰ تا ۱۸ سالگی و نوجوانی بروز پیدا می‌کنند. درصورتی‌که منحنی‌های ایجاد شده توسط ستون فقرات شدید باشد امکان وخیم‌تر شدن شرایط وجود دارد به همین دلیل در این سنین بهتر است که با نظارت پزشک و پیگیری روش‌های درمانی هرچه سریع‌تر و تا زمانی که فرایند رشد به پایان نرسیده به درمان اسکولیوز پرداخت.

اسکولیوز مادرزادی در بدو تولد وجود دارد و به دلیل شکل‌گیری ضعیف استخوان در ستون فقرات ایجاد می‌شود. گاهی اوقات ممکن است که علائم و تغییرات ظاهری اسکولیوز تا اواخر دوران کودکی هم مشاهده نشود. به دلیل مادرزادی بودن و شکل‌گیری نامناسب استخوان‌ها ممکن است که اسکولیوز مادرزادی با عارضه‌های دیگری هم همراه باشد. این نوع از اسکولیوز بسیار نادرتر از اسکولیز ایدیوپاتیک است و درمان آن نیز به دلایل ساختاری مشکل‌تر است و روش‌های درمانی بیشتر برای جلوگیری از پیشرفت عارضه انجام می‌شوند.

اسکولیوز عصبی‌عضلانی به دلیل از دست‌رفتن کنترل اعصاب یا عضلات حمایت‌کننده از ستون فقرات بروز می‌کند. این عدم کنترل بر اثر وجود بیماری‌های مانند فلج مغزی، دیستروفی عضلانی، اسپینا بیفیدا (Spina bifida) و اختلال استخوان‌زایی (Osteogenesis imperfecta) به وجود می‌آید.

این عارضه که اسکولیوز عملکردی و غیرساختاری نیز نامیده می‌شود، زمانی به وجود می‌آید که یک عارضه زمینه‌ای متفاوت مانند تفاوت در طول پاها، یک عارضه التهابی یا سایر عارضه‌های استخوانی وجود داشته باشند. ممکن است که این عارضه‌ها به طور مستقیم ارتباطی به ستون فقرات نداشته باشند، اما با ایجاد تغییرات در ساختار راه‌رفتن ممکن است باعث ایجاد انحنا در ستون فقرات شوند. عموماً این نوع از اسکولیوز موقتی است و با درمان عارضه زمینه‌ای، اسکولیوز نیز درمان می‌شود.

اسکولیوز بزرگسالان که به‌عنوان اسکولیوز دژنراتیو هم شناخته می‌شود، در اثر تحلیل مفاصل و دیسک‌های بین مهره‌ای ستون فقرات به وجود می‌آید. انحراف و عدم تقارن در ستون فقرات به‌آرامی و با افزایش سن در فردی که دچار آرتروز و تحلیل مفاصل ستون فقرات شده، اتفاق می‌افتد. اگر این تحلیل فقط در یک سمت مهره‌ها رخ دهد، انحراف ستون فقرات با سرعت بیشتری اتفاق می‌افتد. برخی از علائمی که ممکن است با اسکولیوز بزرگسالان همراه باشد، شامل درد ناگهانی و شدید مخصوصاً در هنگام ایستادن یا راه‌رفتن، بی‌حسی و ضعف در یک یا دو پا می‌شود. هدف درمان این عارضه کاهش انحنا نیست، چرا که به دلیل سن بالا و عدم رشد استخوان‌ها پیشرفت عارضه به‌هرحال کند است. در عوض، هدف درمان، تسکین درد و کاهش عوارض ایجاد شده در اثر تحلیل مفاصل است.

آیا اسکولیوز درمان می‌شود؟

در موارد بسیار خفیف اسکولیوز حتی ممکن است به هیچ روش درمانی نیاز نباشد و فرد دارای این عارضه می‌تواند بدون مشکل به زندگی خود ادامه دهد. در موارد نسبتاً خفیف و متوسط که امکان پیشرفت و وخیم‌تر عارضه وجود دارد، درمان‌های غیرجراحی برای اسکولیوز وجود دارد. درصورتی‌که کودک هنوز درحال‌رشد باشد این درمان‌ها به‌راحتی می‌توانند جلوی پیشرفت اسکولیوز را گرفته و میزان انحنای ستون فقرات را کم کنند. در موارد بسیار شدید اسکولیوز و مواردی که فرد بالای بیست سال سن دارد و رشد خود را تکمیل کرده است، ممکن است که درمان غیرتهاجمی اسکولیوز امکان‌پذیر نباشد و جراحی تنها راه باقی‌مانده برای ازبین‌بردن انحراف ستون فقرات است. در اسکولیوزهای وضعیتی که در اثر تفاوت در طول پاها یا سایر عارضه‌های استخوانی به وجود آمده است، با درمان این عارضه‌ها اسکولیوز نیز درمان می‌شود. به‌طورکلی اگر فرد در زمان رشد خود قرار داشته باشد، امکان درمان اسکولیوز وجود داشته و در سایر موارد یا با جراحی باید درمان صورت بگیرد یا صرفاً باید از بروز عوارض دیگر ناشی از اسکولیوز جلوگیری کرد.

برخی از عوارض اسکولیوز در صورت عدم درمان شامل موارد زیر می‌شوند:

  • کمردردهای مزمن
  • تغییر وضعیت بدن
  • تغییر شکل ظاهری بدن
  • تغییر نحوه راه‌رفتن
  • مشکلات تنفسی
  • مشکلات عروقی و اختلال در خون‌رسانی

تشخیص اسکولیوز

تشخیص اسکولیوز در مراحل اولیه دشوار است. بیشتر اوقات علائم اسکولیوز نادیده گرفته می‌شوند یا قابل‌تشخیص نیستند و با یک جهش ناگهانی بروز می‌کند. برخی از علائم اسکولیوز شامل موارد زیر می‌شود:

تشخیص اسکولیوز

  • شانه‌های غیرهم‌سطح و نامتقارن
  • قرارگرفتن یک سمت لگن بالاتر از دیگری
  • برجستگی بیشتر یک طرف قفسه سینه
  • بیرون‌زدگی و برجستگی بیشتر تیغه کتف در یک سمت پشت
  • تفاوت در نحوه آویزان شدن و قرارگرفتن دست‌ها در کنار بدن هنگام صاف ایستادن

پس از مشاهده هر یک از این علائم ظاهری و در صورت مراجعه به متخصص ارتوپد، ابتدا یک شرح‌حال از وضعیت و نشانه‌های به وجود آمده گرفته می‌شود. سپس پزشک اقدام به معاینه فیزیکی کرده تا متوجه تغییر شکل استخوان‌ها در بدن شود. پزشک همچنین ممکن است به دنبال نشانه‌هایی از ضعف عضلانی، بی‌حسی و محدوده حرکتی باشد. 

علائم اسکولیوز

به‌عنوان بخشی از روش تشخیص و معاینه، پزشک ممکن است از یک اسکولیومتر (Scoliometer) که شیب‌سنج نیز نامیده می‌شود، برای تخمین زاویه چرخش بدن و ستون فقرات استفاده کند. برای این کار فرد باید خم شده تا پزشک با استفاده از اسکولیومتر شکل بدن را بررسی کند. اگر یک طرف پشت حداقل یک سانتی‌متر بالاتر از طرف دیگر باشد، ممکن است که فرد دارای اسکولیوز باشد.

در نهایت برای تعیین دقیق شدت و زاویه اسکولیوز تصویربرداری اشعه‌ایکس یا MRI هم ممکن است انجام شود. با سونوگرافی هم می‌توان اقدام به بررسی ستون فقرات کرد، اما این روش دقت پایین‌تری دارد.

روش‌های درمان اسکولیوز

درمان اسکولیوز با توجه به شدت، میزان انحنای ستون فقرات و سن فرد متفاوت است. کودکانی که انحنای بسیار خفیفی دارند، معمولاً به هیچ درمانی نیاز ندارند و صرفاً به‌صورت منظم معاینه می‌شوند تا مطمئن شوند وضعیت اسکولیوز ثابت باقی می‌ماند و شدیدتر از قبل نمی‌شود.

برای درمان اسکولیوز روش‌های غیرتهاجمی و تهاجمی وجود دارد. روش‌های غیرتهاجمی شامل استفاده از معاینه مستمر، استفاده از بریس و فیزیوتراپی است. روش تهاجمی نیز شامل جراحی اتصال مهره‌ها به یکدیگر و صاف نگه داشتن آن‌ها می‌شود. معمولاً جراحی آخرین راه درمان است و اگر روش‌های غیرتهاجمی نتیجه‌ای به همراه نداشت یا فرد از سن رشد عبور کرده بود، جراحی پیشنهاد می‌شود. هر چه سن فرد متقاضی دارای اسکولیوز کمتر باشد و رشد او کامل نشده باشد، احتمال نتیجه‌بخش بودن درمان‌های غیرتهاجمی بالاتر می‌رود و نیاز به جراحی کاهش پیدا می‌کند.

بریس

بریس برای درمان اسکولیوز

درصورتی‌که کودک دارای اسکولیوز متوسط یا شدید است و استخوان‌ها هنوز درحال‌رشد هستند، استفاده از بریس یا کمربندهای طبی مخصوص می‌تواند در بدتر شدن وضعیت پیشگیری کند و حتی وضعیت انحنا را تا حدی بهبود ببخشد. این بریس‌ها بیشترین تأثیر را روی کودکانی که استخوان‌هایشان هنوز درحال‌رشد است می‌گذارند. رایج‌ترین نوع بریس‌ها از پلاستیک ساخته شده‌اند و به‌گونه‌ای طراحی شده‌اند که با بدن مطابقت داشته باشند و در زیر لباس به‌خوبی پنهان شوند. اکثر بریس‌ها بین ۱۳ تا ۱۶ ساعت در روز پوشیده می‌شوند. اثربخشی بریس‌ها با تعداد ساعتی که در روز استفاده می شوند افزایش پیدا می‌کند. بریس‌ها تا زمانی که فرد دچار تغییر قد شود، استفاده می‌شوند. به طور متوسط دختران در ۱۴ سالگی و پسران در ۱۶ سالگی رشد قدی خود را کامل می‌کنند. البته این میزان در افراد مختلف متفاوت است.

بعد از تجویز بریس توسط پزشک، یک اسکن سه‌بعدی از بدن و ستون فقرات گرفته می‌شود، سپس بریس به‌صورت اختصاصی برای فرد ساخته می‌شود. کودکانی که از بریس استفاده می‌کنند معمولاً می‌توانند در بیشتر فعالیت‌ها شرکت کنند و محدودیت‌های فیزیکی کمی دارند. در صورت لزوم می‌توان بریس را زمان انجام فعالیت‌های بدنی و ورزش موقتاً برداشت.

دو نوع اصلی بریس برای درمان اسکولیوز وجود دارد:

  • بریس TLSO

درمان اسکولیوز با بریس TLSO

از پلاستیک ساخته شده و در درمان انحنای قسمت تحتانی و پایینی کمر استفاده می‌شود. از این بریس در زیر لباس می‌تواند قرار بگیرد و کاملاً از دید پنهان شود.

  • بریس میلواکی (Milwaukee)

تاثیر بریس میلواکی در اسکولیوز

این بریس از نوع بریس‌های CTLSO است و از گردن تا پایین کمر را پوشش می‌دهد. این بریس در درمان انحناهای شدید، انحناهای بالای کمر و همچنین انحناهای ترکیبی و S شکل استفاده می‌شود.

گچ گرفتن

درمان اسکولیوز با گچ گرفتن

در درمان اسکولیوز ایدیوپاتیک در نوزادان یکی از روش‌ها گچ‌گرفتن است. این روش بسیار مشابه استفاده از بریس است و گچ در اطراف نوزاد به شکل بریس گرفته می‌شود. هدف از این گچ‌گیری جلوگیری از پیشرفت اسکولیوز و همچنین اصلاح منحنی است. پس از مدتی می‌توان به‌جای گچ‌گیری مداوم از بریس برای درمان اسکولیوز استفاده کرد.

درصورتی‌که نوزاد با گچ درمان می‌شود، باید تا زمانی که گچ روی بدنش قرار دارد از او مراقبت‌هایی ویژه‌ای انجام شود. در تابستان و زمانی که هوا گرم است، گچ‌ها ممکن است که باعث گرمازدگی و عرق‌سوزی شوند. گچ باید تا زمان تعویض و گچ‌گیری دوباره خشک بماند و برای شست‌وشوی کودک از اسفنج یا پارچه خیس استفاده شود.

فیزیوتراپی

فیزیوتراپی اسکولیوز

فیزیوتراپی به‌عنوان یک روش درمانی جانبی در کنار استفاده از بریس می‌تواند در تسکین دردها و عوارض ناشی از اسکولیوز و همچنین کمک به عضلات اطراف ستون فقرات و افزایش احتمال درمان اسکولیوز بسیار مفید باشد. فیزیوتراپی اسکولیوز می‌توانند شامل تمرینات بدنی، ماساژ و تحریک الکتریکی عضلات شود. از اهداف فیزیوتراپی در درمان اسکولیوز می‌توان به تصحیح وضعیت و ارگونومی بدن، ایجاد هماهنگی و تعادل در بدن، افزایش استقامت و قدرت عضلانی و بهبود وضعیت تنفسی فرد اشاره کرد. یکی از راه‌های انجام فیزیوتراپی در درمان اسکولیوز استفاده از روش شروت (Schroth Method) است. در این روش با انجام یک سری تمرینات بدنی، روی بازگرداندن تقارن اسکلتی و عضلانی تمرکز می‌شود.

جراحی

در موارد نادری که فرد دارای اسکولیوز از سن رشد عبور کرده یا دچار اسکولیوز بسیار شدید شده، پزشک ممکن است که جراحی را برای درمان اسکولیوز پیشنهاد دهد. روش‌های مختلفی برای جراحی اسکولیوز وجود دارند که دو روش رایج آن عبارت‌اند از:

  • اتصال مهره‌ها (Spinal fusion): در این روش پزشک دو یا چند مهره را به یکدیگر متصل می‌کند تا نتوانند به‌صورت مستقل حرکت کنند. برای انجام این اتصال معمولاً مواد استخوانی در بین مهره‌ها قرار می‌دهند و سپس با استفاده از اتصالات فلزی اقدام به صاف نگه‌داشتن ستون فقرات می‌کنند تا مهره‌ها به یکدیگر جوش بخورند.
  • قراردادن میله فلزی: اگر اسکولیوز در سنین پایین به‌سرعت رو به شدیدتر شدن کند ممکن است که از یک یا دو میله برای صاف نگه‌داشتن ستون فقرات استفاده کنند. طول این میله‌های می‌توانند هر ۶ ماه یکبار با انجام یک جراحی افزایش پیدا کنند تا با رشد کودک، طول این میله نیز افزایش پیدا کند و بتواند به‌خوبی ستون فقرات را صاف نگه دارد.

جراحی اسکولیوز همانند هر نوع جراحی دیگر می‌تواند باعث بروز عوارضی شود. برخی از این خطرات و عوارض شامل خون‌ریزی بیش از حد، عفونت، درد، آسیب عصبی، لخته‌شدن خون می‌شود. همچنین زمان نقاهت این نوع جراحی‌ها بسیار بالا می‌باشند.

ورزش و حرکات اصلاحی

شواهدی وجود دارد که نشان می‌دهد ورزش اثرات مفیدی بر اسکولیوز ایدیوپاتیک می‌گذارد (منبع). البته ورزش و حرکات اصلاحی، اسکولیوز را به طور قطعی نمی‌توانند درمان کنند و باید صرفاً در کنار سایر روش‌های درمانی، مانند استفاده از بریس به انجام این حرکات اصلاحی پرداخت. به یاد داشته باشید که قبل از انجام این حرکات اصلاحی حتماً گرم کنید. برای گرم‌کردن هم ۵ تا ۱۰ دقیقه پیاده‌روی با سرعت متوسط کافی است. برخی از این حرکات اصلاحی شامل موارد زیر می‌شوند:

حرکت پل لگن

حرکت پل لگن

هدف از انجام حرکت پل لگن تقویت عضلات حمایت‌کننده از ستون فقرات است. با انجام ین حرکت می‌توان خشکی و سفتی ایجاد شده در ناحیه کمر را از بین برد. نحوه انجام حرکت پل لگن:

  1. به پشت روی زمین دراز بکشید به‌طوری که کف پا روی زمین قرار گرفته و زانوها خم شوند.
  2. دست‌ها را روی زمین در کنار بدن قرار دهید.
  3. سپس در حالی که کمرتان را صاف نگه داشته‌اید، لگن خود را به سمت بالا ببرید.
  4. این حالت را چند ثانیه نگه دارید و سپس به‌آرامی به حالت قبل بازگردید.

دقت کنید که کمر باید در تمام طول انجام این حرکت صاف باشد و نباید خم شود.

حرکت پلانک

حرکت پلانک

حرکت پلانک یکی از رایج‌ترین حرکات اصلاحی است. هدف انجام این حرکت تقویت عضلات مرکزی بدن و کمک به ثبات ستون فقرات است. قرارگرفتن در حالت پلانک می‌تواند وضعیت ستون فقرات را صاف و خنثی نگه دارد و فشار را از روی آن بردارد. نحوه انجام حرکت پلانک:

  1. روی شکم دراز بکشید.
  2. دست‌ها را به حالت شنا زیر خود و روی زمین قرار دهید.
  3. نوک انگشتان پا را روی زمین بگذارید.
  4. سپس با کمک دست‌هایتان بدن‌تان را از روی زمین بلند کنید.
  5. تا جایی که می‌توانید در این حالت بمانید، سپس به‌آرامی به حالت قبل بازگردید.
  6. سعی کنید بدن‌تان را در یک خط صاف نگه دارید.
  7. تا جای ممکن کمر یا زانوها را خم نکنید.

حرکت کرانچ

حرکت کرانچ

حرکت کرانچ بیشتر برای تقویت عضلات شکم کاربرد دارد. این حرکت می‌تواند به کاهش عدم تعادل عضلانی کمک کند و به طور قابل‌توجهی برخی از ناراحتی‌های به وجود آمده در اثر اسکولیوز را کاهش دهد. نحوه انجام حرکت کرانچ:

  1. به پشت روی زمین دراز بکشید.
  2. پاها را خم کند و بالا بیاورید.
  3. دست را پشت سر یا کنار گوش‌هایتان قرار دهید.
  4. سپس به‌آرامی سر و شانه‌های خود را تا جایی که می‌توانید به سمت بالا حرکت دهید.
  5. چند ثانیه در این حالت بمانید و سپس به‌آرامی به حالت قبل بازگردید.
  6. مراقب باشید که به مهره‌های گردن و کمرتان فشار زیادی وارد نشود.
  7. هر زمان احساس درد کردید به مرحله قبل بازگردید.

حرکت گربه-گاو

حرکت گربه-گاو

حرکت گربه-گاو یک حرکت ترکیبی است که در آن ستون فقرات خم و راست شده و می‌تواند به انعطاف‌پذیری و تحرک عضلات و رباط‌های اطراف ستون فقرات کمک زیادی کند. نحوه انجام حرکت گربه گاو:

  1. چهار دست‌وپا روی زمین قرار بگیرید.
  2. دست‌ها را به‌اندازه عرض شانه روی زمین قرار دهید.
  3. ابتدا سر خود را بالا بگیرید و کمر خود را تا جایی که می‌توانید به سمت پایین قوس دهید.
  4. چند ثانیه در این حالت بمانید.
  5. سپس سر خود را به‌آرامی به سمت پایین حرکت داده و کمر خود را به بیرون قوس دهید.
  6. چند ثانیه در این حالت باقی بمانید.
  7. سپس به‌آرامی به حالت قبل بازگردید.
  8. این حرکت را چند بار تکرار کنید.

حرکت سگ پرنده

حرکت سگ پرنده

حرکت سگ پرنده در اغلب برنامه‌های ورزشی مدیریت اسکولیوز گنجانده شده است. این حرکت عضلات عمقی شکم و عضلات پشت را هدف قرار می‌دهد و همچنین به افزایش هم‌ترازی و حفظ تعادل بدن کمک می‌کند. نحوه انجام حرکت سگ پرنده:

  1. ابتدا روی زمین به‌صورت چهار دست‌وپا قرار بگیرید. پشتتان باید کاملاً صاف باشد.
  2. کف دست و زانوهای روی زمین قرار داشته باشند.
  3. ابتدا دست راست و پای چپ خود را بلند کرده و به صاف در هوا نگه دارید.
  4. پس از چند ثانیه به‌آرامی به وضعیت قبلی بازگردید.
  5. سپس این کار را با دست چپ و پای راست نیز انجام دهید.

پیشگیری از اسکولیوز

به دلیل ناشناخته بودن علت این عارضه در بیشتر موارد، هیچ راه شناخته‌شده‌ای نیز برای پیشگیری از اسکولیوز وجود ندارد. با‌ این‌حال، نکاتی وجود دارد که با رعایت آن‌ها می‌توان به تشخیص، مدیریت و درمان اسکولیوز در مراحل اولیه کمک کرد.

  • غربالگری‌های منظم: بهتر است که کودکان غربالگری‌ها و معاینه‌های منظم را برای تشخیص عارضه‌های استخوانی مانند اسکولیوز انجام دهند.
  • آگاهی از علائم و نشانه‌ها: آگاهی از علائم و نشانه‌های اسکولیوز مانند سطح نامتقارن شانه‌ها و لگن، انحنای غیرطبیعی ستون فقرات و برجستگی‌های غیرطبیعی و بیشتر در یک سمت بدن می‌تواند به تشخیص فوری و درمان زودهنگام اسکولیوز کمک کند.
  • قراردادن بدن در وضعیت مناسب: رعایت نکات ایمنی برای بهبود وضعیت بدن در هنگام نشستن، راه‌رفتن و کارکردن با وسایلی مانند تلفن همراه و کامپیوتر می‌تواند در جلوگیری از پیشرفت اسکولیوز در موارد خفیف کمک‌کننده باشد.

نتیجه‌گیری

اسکولیوز به انحنای جانبی ستون فقرات گفته می‌شود. البته فقط شامل انحنا نمی‌شود و ممکن است که باعث چرخش و پیچیدگی ستون فقرات نیز شود. اسکولیوز در موارد خفیف ممکن است به درمان خاصی نیاز نداشته باشد، اما اگر عارضه پیشرفت کند به درمان‌های غیرتهاجمی مانند استفاده از بریس و فیزیوتراپی نیاز خواهد داشت. این درمان‌ها در صورتی نتیجه‌بخش خواهند بود که کودک دارای اسکولیوز هنوز در فرایند رشد خود قرار داشته باشد. درصورتی‌که فرایند رشد تکمیل شده باشد یا شدت اسکولیوز زیاد باشد احتمالاً جراحی برای درمان اسکولیوز توسط پزشک پیشنهاد شود. اسکولیوز اگر به‌موقع تشخیص داده شود و درمان آن سریعاً شروع شود، امکان برطرف‌شدن دارد. پس اگر نشانه‌های و علائم اسکولیوز را در کودک خود مشاهده کردید، بهتر است که سریعاً به یک ارتوپدی مراجعه کنید.

سوالات متداول

تفاوت اسکولیوز با کیفوز در چیست؟

اسکولیوز و کیفوز هر دو به ستون فقرات مرتبط هستند. در اسکولیوز ستون فقرات به طرفین خم شده و دچار پیچش نیز می‌شود، اما در کیفوز یا گوژپشتی، ستون فقرات به سمت جلو یا عقب انحنا شدید پیدا می‌کنند. اسکولیوز و کیفوز می‌توانند به‌صورت هم‌زمان نیز ایجاد شوند.

آیا کودک دارای اسکولیوز می‌تواند یک زندگی عادی داشته باشد؟

کودکی که دارای اسکولیوز است می‌تواند با مدیریت و مراقبت مناسب، یک زندگی کاملاً عادی را همانند سایر کودکان داشته باشد. تشخیص و درمان به‌موقع می‌تواند زندگی را در آینده برای کودکان دارای اسکولیوز بسیار آسان‌تر کند.

کودکان در چه سنی باید برای اسکولیوز غربالگری شوند؟

در سن ۱۰ تا ۱۴ سالگی رشد کودک دچار یک جهش می‌شود که مراجعه به پزشک برای غربالگری در این سنین می‌تواند در تشخیص به‌موقع اسکولیوز بسیار مهم باشد.

آیا اسکولیوز خودبه‌خود درمان می‌شود؟

اسکولیوز نوازدی در موارد خفیف ممکن است که خود به خود درمان شود، اما همه افراد دارای این عارضه نیاز به درمان ندارند و در موارد خفیف فرد می‌تواند به زندگی خود ادامه دهد.

آیا اسکولیوز منجر به کمردرد می‌شود؟

بله اسکولیوز ممکن است باعث بروز کمردرد شود. تراز نامتقارن ستون فقرات می‌تواند باعث افزایش فشار بر ستون فقرات و بروز کمردرد و ناراحتی شود.

آیا ورزش‌کردن کودک دارای اسکولیوز مشکلی دارد؟

بله کودک دارای اسکولیوز می‌تواند ورزش کند و فعالیت‌های بدنی انجام دهد. البته با توجه به شدت اسکولیوز بهتر است انجام فعالیت‌هایی که شامل چرخش یا خم‌شدن مکرر هستند، انجام نشوند.

آیا حمل کوله‌پشتی می‌تواند باعث بروز اسکولیوز یا بدترشدن عارضه شود؟

خیر، اسکولیوز به‌دلیل حمل اجسام سنگین مانند کوله‌پشتی باعث بروز یا بدترشدن اسکولیوز نمی‌شود، اما حمل کوله‌پشتی سنگین به‌طور نامناسب می‌تواند فشار زیادی به عضلات و ستون فقرات وارد کند و باعث بروز درد و ناراحتی شود.

افراد دارای اسکولیوز باید از انجام چه کارهایی پرهیز کنند؟

افراد دارای اسکولیوز می‌توانند زندگی فعال و رضایت‌بخشی داشته باشند، اما بهتر است این افراد در انجام برخی کارها احتیاط کرده یا از آن‌ها پرهیز کنند. بلندکردن اجسام سنگین، فعالیت‌های پرتحرک، نشستن طولانی‌مدت و افزایش وزن همگی می‌توانند در بروز عوارضی مانند درد نقش داشته باشند.

آیا داشتن اسکولیوز می‌تواند باعث معافیت از سربازی شود؟

معافیت پزشکی اسکولیوز در قانون فعلی به اسکولیوز بیش از ۴۵ درجه در افراد دارای مدرک کارشناسی یا بالاتر و ۳۰ درجه در سایر افراد تعلق می‌گیرد. اسکولیوز بین ۲۰ تا ۴۵ درجه در دارندگان مدرک کارشناسی یا بالاتر فقط معاف از رزم را در پی خواهد داشت. بهتر است برای دریافت اطلاعات دقیق‌تر به دفاتر نظام وظیفه یا پلیس + ۱۰ مراجعه کنید.

مقالات مرتبط

فهرست مطالب

تماس با ما