سینداکتیلی وضعیتی است که در آن، نوزادان با انگشتان به هم چسبیده به دنیا میآیند. به هم چسبیدگی ممکن است در انگشتان دست یا پا رخ دهد؛ اما بیشتر انگشتان دست را درگیر میکند. تنها راه درمان این اختلال جراحی است. عمل جراحی به هم چسبیدگی انگشت در اکثر مواقع با موفقیت همراه است و یک جراحی بسیار ایمن به شمار میرود. پس از جراحی، کودک میتواند بدون هر گونه اختلال عملکردی در دست یا پا مانند سایر کودکان رشد کند و آینده فعالی داشته باشد.
سینداکتیلی یا به هم چسبیدگی انگشت در کودکان چیست؟
سینداکتیلی (Syndactyly) یا به هم چسبیدگی انگشتان یکی از شایعترین ناهنجاریهای مادرزادی است که در آن دو یا چند انگشت به هم چسبیدهاند. میزان شیوع این ناهنجاری یک در هر دو تا سه هزار نوزاد است (منبع). به هم چسبیدگی میتواند در نقاط مختلفی از انگشتان دست یا پا رخ دهد و تعداد انگشتان درگیر در هر کودک متفاوت است.
میزان شیوع این ناهنجاری در سفید پوستان و نوزادان پسر شایعتر است. در نیمی از موارد بهصورت دوطرفه (به هم چسبیدگی در هر دو سمت انگشت) بروز میکند و در انگشتان سوم و چهارم بیشتر دیده میشود. این ناهنجاری میتواند بهتنهایی یا همراه با سایر ناهنجاریهای اندام مانند پلیداکتیلی یا پرانگشتی (انگشت اضافه) نیز دیده شود.
دو شکل اصلی به هم چسبیدگی انگشتان دست و پا عبارتاند از:
- سینداکتیلی ایزوله: در این شکل، اختلالات ژنتیکی و سیستمی دیگری وجود نداشته و تنها چسبندگی در انگشتان دیده میشود.
- سینداکتیلی سندرومیک یا همراه با دیگر اختلالات: در هفتههای ۶ تا ۸ بارداری، انگشتان دست و پای جنین شکل میگیرند و از هم جدا میشوند. در برخی موارد به دلایل ژنتیکی، انگشتان به درستی شکل نگرفته و به یکدیگر میچسبند. در سینداکتیلی سندرومیک معمولاً اختلالات ژنتیکی دیگری نیز به همراه به هم چسبیدگی انگشت وجود دارند. برخی از این اختلالات ژنتیکی که میتوانند موجب بروز این عارضه شوند عبارتاند از:
- سندروم داون
- سندروم آپرت (Apert Syndrome)
- سندروم لهستانی (Poland Syndrome)
علاوه بر عوامل ژنتیکی برخی از عوامل محیطی نیز میتوانند عامل ایجاد سینداکتیلی در نوزادان شوند، این عوامل عبارتاند از:
انواع سینداکتیلی
به هم چسبیدگی انگشتان را بر اساس میزان چسبندگی به صورت زیر طبقهبندی میکنند:
- سینداکتیلی ساده: در این نوع از به هم چسبیدگی، بافت نرم انگشت مانند پوست، عضلات و تاندونها به هم متصل شدهاند. میزان چسبندگی در سینداکتیلی ساده میتواند کامل (کل انگشت) یا ناقص (بخشی از انگشت) باشد. همچنین این چسبندگی میتواند در دو یا چند انگشت دست یا پا نیز به صورت همزمان بروز کند.
- سینداکتیلی پیچیده: در نوع پیچیده این ناهنجاری، علاوه بر چسبندگی پوست و بافت نرم، استخوان انگشتان نیز به هم متصل میشوند. در این حالت تمام انگشتان از ابتدا تا انتهای نوک انگشتان به طور کامل به هم متصل میشوند و دست حالت فنجانی پیدا میکند. همچنین در این نوع از چسبندگی، مشکلات دیگری نظیر پرانگشتی یا کوتاهشدن غیرعادی انگشتان دست یا پا نیز مشاهده میشود. در این حالت تمام انگشتان از ابتدا تا انتهای نوک انگشتان به طور کامل به هم متصل میشوند و دست حالت فنجانی پیدا میکند.
سینداکتیلی کامل، انگشتان پا را بهندرت درگیر میکند و بیشتر در انگشتان دست دیده میشود. حدود ۱۶.۵٪ از به هم چسبیدگی انگشتان از نوع پیچیده بوده و میزان شیوع این نوع سینداکتیلی در دختران بیشتر از پسران است (منبع).
انگشتان به هم چسبیده کودک را چه زمانی باید جراحی کرد؟
بهترین سن برای انجام جراحی بستگی به نوع، محل انگشت بههمچسبیده و شدت چسبیدگی دارد، اما معمولاً جراحی قبل از ۲ سالگی انجام میشود. زیرا پس از ۲ سالگی و با رشد کودک، استحکام استخوان و چسبندگی افزایشیافته و جراحی سخت میشود. بنابراین جداسازی انگشتان ترجیحاً باید قبل از ۲ سالگی انجام شود.
البته باید به این نکته نیز توجه داشت که در بدو تولد جراحی را نمیتوان انجام داد و بهتر است که نوزاد چند ماه رشد کند چرا که زمانی که سن نوزاد خیلی کم است، بیهوشی ممکن است خطرناک بوده و پس از جراحی نیز ممکن است در محل جداسازی، اسکار ایجاد شود (منبع).
بهترین زمان جراحی به هم چسبیدگی انگشتان دست
انگشتان دست نقش بسزایی در انجام حرکات ظریف و خاص دارند و در صورت به هم چسبیدگی، موجب ناتوانی کودک در انجام کارها میشوند. به همین دلیل باید در تمامی موارد جراحی شوند. چسبندگی اگر میان انگشتان شست و اشاره یا انگشت کوچک و انگشت سوم باشد، جراحی باید قبل از ۶ ماهگی انجام شود. در سایر انگشتان اغلب بین ۱۲ تا ۱۸ ماهگی جراحی توصیه میشود.
بهترین زمان جراحی به هم چسبیدگی انگشتان پا
اگر انگشتان پا به هم چسبیده باشند و این چسبندگی از نوع ساده باشد، ممکن است نیازی به انجام جراحی نباشد. در این موارد جراحی بیشتر به عنوان یک جراحی زیبایی در نظر گرفته میشود و به هم چسبیدگی انگشتان میانی از نظر عملکردی در آینده مشکل خاصی برای کودک ایجاد نمیکند.
اگر به هم چسبیدگی در انگشت کوچک یا شست پا رخ داده باشد، احتمال بروز اختلال هنگام راهرفتن وجود دارد. زیرا انگشت شست پا نقش مهمی در برقراری تعادل هنگام گذاشتن و برداشتن پنجه روی زمین دارد، به همین منظور در این شرایط باید برای جداسازی انگشتان جراحی انجام شود.
درمان به هم چسبیدگی انگشت در کودکان
هدف از جراحی سینداکتیلی، ایجاد فضایی با عمق مناسب در میان انگشتان برای بهبود عملکرد آنها است. مرسومترین روش جراحی سینداکتیلی، استفاده از الگوی برش زیگزاگ و سپس استفاده از پیوند پوست است (منبع). در این روش از برشهای زیگزاگی روی سطوح پشت انگشت برای جدا سازی استفاده میشود.
در هنگام جراحی اکثر انواع سینداکتیلی، پیوند پوست نیز در محل انگشت جدا شده، انجام میشود تا از هرگونه کوتاهی و جمعشدگی پوست پس از جراحی جلوگیری شود. گرافتهای پوستی معمولاً از کشاله ران برداشته میشوند. مچ دست، بخش داخلی بازو، پایین شکم و پوست ناحیه ختنهگاه نیز از نقاط دیگر برای پیوند پوست هستند. برخی از جراحان گرافت پوست بالای ران را به علت عوارض کمتر، یکپارچگی و تطابق رنگ بیشتر با پوست دست، ترجیح میدهند (منبع).
جراحی سینداکتیلی در هر نوع ممکن است کمی با یکدیگر تفاوت داشته باشد که این تفاوتها در زیر آورده شدهاند:
- جراحی سینداکتیلی ساده: در سینداکتیلی ساده و ناقص که فقط پوست انگشتان در یک نقطه به هم چسبیدهاند، جراحی بسیار راحت است و نیازی به پیوند پوست اضافه پس از جدا کردن انگشتان وجود ندارد. درصورتیکه سینداکتیلی دوطرفه یا کامل باشد، اگر پوست کافی برای پوشش انگشتان وجود نداشته باشد، احتمال به هم چسبیدگی مجدد پس از جراحی افزایش پیدا میکند. در این جراحی شکل انگشتان دقیقاً بازسازی میشوند و سپس با پیوند پوست بخشی از انگشت جداشده که بدون پوست است، پوشانده میشود.
- جراحی سینداکتیلی پیچیده: در جراحی به هم چسبیدگیهای پیچیده، علاوه بر جدا کردن انگشتها و پیوند پوست، به جداسازی استخوانها نیز نیاز است. برای جداسازی، پزشک ابتدا بافتهای نرم مانند پوست، تاندونها و عضلات را از یکدیگر جدا میکند، سپس با استفاده از ابزارهای مناسب اقدام به جداسازی استخوانهای بههمچسبیده میکند. این استخوانها با ظرافت تمام از یکدیگر جدا میشوند تا از عملکرد صحیح آنها در آینده مطمئن شوند.
مراقبتهای پس از جراحی
کودک پس از جراحی چند روزی در بیمارستان بستری میشود. در این زمان کبودی، تورم و تغییر رنگ ناخنها مشاهده خواهند شد. دست به مدت چهار هفته پانسمان شده و در آتلهای مخصوص قرار گرفته میشود. این آتل حدود ۶ ماه و تا زمان بهبودی کامل باید استفاده شود. برای کاهش درد مسکن تجویز میشود و پس از یک ماه فیزیوتراپی برای بهبود عملکرد دست آغاز میشود. حدوداً یک ماه طول میکشد تا کودک بتواند به انگشتان خود فشار وارد کند و بسته به جراحی، بهبودی کامل ۳ تا ۶ ماه طول میکشد. برخی مراقبتهای بعد از جراحی به شرح زیر هستند:
- مراقبت از بخشهای جراحی شده برای جلوگیری از عفونت
- استفاده از داروهای تجویز شده برای کاهش درد و هر گونه ورم
- مراقبت از محل جراحی با کرم و پمادهای مخصوص
- استفاده از دستکشهای مخصوص بهعنوان محافظ برای جلوگیری از ضربه و فشار اضافه به انگشتان
- فیزیوتراپی
درصورتیکه کودک شما دچار به هم چسبیدگی انگشتان شده است میتوانید با مراجعه به کلینیک ارتوپدی ارتوکیدز از مشاوره و خدمات درمانی این مرکز بهرهمند شوید. در این کلینیک، جراحی به هم چسبیدگی انگشت انجام و پس از جراحی نیز فیزیوتراپی، طراحی و ساخت ارتز نیز انجام میشود.
برای مشاوره و دریافت نوبت با شمارههای زیر تماس حاصل فرمایید:
- ۰۲۱۲۶۷۲۳۹۹۶
- ۰۹۱۹۷۵۶۷۴۵۰
- ۰۹۱۲۰۶۱۰۰۷۶۶
- آدرس کلینیک: تهران، شریعتی، نرسیده به میرداماد، جنب حسینیه ارشاد، پلاک یک، ساختمان برگزیده، طبقه سوم، واحد ۲۰
آینده کودک پس از درمان
جراحی این عارضه سرپایی و نسبتاً ساده است، به همین دلیل کودک پس از چند ماه و با استفاده از فیزیوتراپی میتواند فعالیتها را از سر بگیرد. درصورتیکه این عارضه بهتنهایی رخداده باشد و ناهنجاریهای ژنتیکی دیگری همراه با آن نباشد، کودک در آینده مشکلی برای انجام کار و فعالیت در جامعه نخواهد داشت. در زیر میتوانید تصاویری از قبل و بعد جراحی به هم چسبیدگی انگشتان دست یا پا را مشاهده کنید:
عوارض عدم درمان بهموقع به هم چسبیدگی انگشت در کودکان
اگر جداسازی انگشتان بهموقع انجام نگیرد احتمال بروز برخی مشکلات که در ادامه به آنها خواهیم پرداخت وجود دارد. عوارض عدم درمان عبارتاند از:
- کارهای روزمره مانند غذاخوردن، بستن بند کفش، نوشتن و غیره به علت محدود یا غیرممکن شدن حرکت انگشتان با اختلال مواجه میشوند.
- درماننکردن سینداکتیلی میتواند موجب درد، محدودیت حرکتی و سفتشدن مفاصل انگشتان شود.
- از نظر زیبایی ظاهر دست و پا را تحتتأثیر قرار داده و اعتمادبهنفس کودک را کاهش میدهد.
- جراحی در بزرگسالی سختتر و پیچیدهتر خواهد شد.
- به هم چسبیدگی میتواند عصبدهی و جریان خون به انگشتان را مختل کرده و موجب کاهش حس انگشتان شود.
- در صورت جدانکردن انگشتان، تجمع باکتریها در زیر پوست میتواند موجب عفونت شود.
سوالات متداول
آیا میتوان از به هم چسبیدگی انگشت پیشگیری کرد؟
به علت اینکه این عارضه بیشتر ژنتیکی است، پیشگیری از آن تقریباً غیرممکن است، اما میتوان در صورت وجود سابقهی بروز سینداکتیلی در خانواده، با مشاوره ژنتیک، عدم مصرف سیگار، الکل و دارو در دوران بارداری میتوان احتمال انتقال آن را به نسل بعد کاهش داد.
آیا هزینه جراحی به هم چسبیدگی انگشت شامل بیمه میشود؟
اکثر بیمهها بخشی از هزینههای این عارضه را پوشش میدهند.
سینداکتیلی با پلی داکتیلی چه تفاوتی دارد؟
هر دوی آنها جزو ناهنجاریهای مادرزادی هستند که دست و پای نوزاد را تحتتأثیر قرار میدهند. در سینداکتیلی، دو یا چند انگشت نوزاد بههمچسبیده و متصل است؛ اما پلی داکتیلی موجب رشد انگشتان اضافه روی دست و پای کودک میشود.
تفاوت سینداکتیلی و سیم براکیداکتیلی چیست؟
سیم براکیداکتیلی (Symbrachydactyly)، نوعی از ناهنجاری دست است که در آن، انگشتان کوتاه و به هم متصل هستند، کودکان مبتلا به سیم براکی داکتیلی میتوانند بسیار متفاوت از هم باشند. بعضی دارای انگشتان نسبتاً نرمال، بعضی دارای انگشتان کوتاه و کاملاً بههمپیوسته و بعضی بدون انگشت هستند.
سینداکتیلی چگونه تشخیص داده میشود؟
در دوران بارداری گاهی از طریق سونوگرافی به هم چسبیدگی انگشتان تشخیص داده میشود و بلافاصله پس از بهدنیا آمدن نوزاد، متخصص زنان و یا ماما آن را تشخیص میدهد، اما برای تشخیص دقیقتر و بررسی جوش خوردگی و اتصال استخوانهای انگشتان به هم، از تصویربرداری با اشعهی ایکس یا سونوگرافی استفاده میشود.
آیا به هم چسبیدگی انگشتان برای کودک دردناک است؟
به طور معمول سینداکتیلی دردناک نیست، اما در موارد شدید ممکن است ناخنها به نوک انگشتان متصلبههم فرورفته و موجب زخم، عفونت و در نهایت درد شود.
پس از جراحی سینداکتیلی کودک میتواند با مداد بنویسد؟
بله پس از جراحی کودک میتواند با انگشتان حرکات ظریف انجام داده، نقاشی بکشد و کارهای خود را انجام دهد.
پس از جراحی سینداکتیلی کودک میتواند بازی کند؟
بله پس از جراحی مانعی برای انجام هیچگونه فعالیتی وجود ندارد.
آیا به هم چسبیدگی انگشتان موجب معافیت از سربازی میشود؟
بله، سازمان نظاموظیفه معافیت را برای مبتلایان به این عارضه در نظر گرفته است. اما لازم به ذکر است که بسته به شدت بیماری و تأیید شورای پزشکی، معافیت صورت خواهد گرفت.
پس از جراحی سینداکتیلی کودک میتواند دوچرخهسواری کند؟
بله پس از جراحی کودک میتواند دوچرخهسواری کند.
پس از جراحی سینداکتیلی کودک میتواند زندگی عادی داشته باشد؟
بله کودک میتواند به زندگی عادی برگشته و تمامی فعالیتها را انجام دهد.
از زمان تولد تا زمان جراحی به هم چسبیدگی چه اقداماتی میتوانم انجام دهم؟
زمانی که کودک با انگشتان بههمچسبیده به دنیا میآید، باید تا زمان جراحی تحتنظر پزشک باشد و مرتب معاینه شود. در این بازهی زمانی نیاز به اقدام خاصی نیست، تنها به والدین توصیه میشود، فاصلهی میان انگشتان را مرتب ماساژ داده تا پوست انگشتان کشیده شده و هنگام جراحی راحتتر از هم جدا شوند.
