افتادگی شانه یا قوز نوعی انحراف از وضعیت طبیعی بدن است که با جلو و پایین آمدن شانهها و قوسدار شدن بالای کمر مشخص میشود. این عارضه میتواند افراد در سنین مختلف، از جمله کودکان را تحتتأثیر قرار دهد و در صورت عدم درمان، ممکن است منجر به مشکلات اسکلتی – عضلانی مختلفی شود. راههای درمانی متفاوتی برای رفع مشکل افتادگی شانه وجود دارد که شامل حرکات اصلاحی، استفاده از ابزارهای کمکی و جراحی میشود. بهترین سن برای درمان افتادگی شانه، پیش از ۱۷ سالگی یعنی در سنین رشد کودک است. بنابراین با مراجعۀ به موقع به پزشک میتوان بهراحتی افتادگی شانه کودک را درمان کرد و بدن او را به وضعیت طبیعی برگرداند. درمان افتادگی شانه در بزرگسالان نیز با درمانهای غیرجراحی قابل انجام است و تنها در موارد شدید، ممکن است فرد نیاز به جراحی داشته باشد.
منظور از افتادگی شانه چیست؟
در وضعیت طبیعی، شانهها درست در موازات بدن قرار میگیرند. چنانچه بنا به هر دلیلی شانهها از وضعیت طبیعی خود خارج شده و به سمت جلو و پایین حرکت کند، به این معنی است که فرد دچار افتادگی شانه شده است. در این حالت، بخش فوقانی و میانی کمر دچار انحنای غیرطبیعی به سمت جلو میشود و شانهها پایینتر از حد طبیعی قرار میگیرند. افتادگی شانه در کودکان علاوه بر علائم ظاهری و بسته به درجه شدت آن، ممکن است باعث درد اسکلتی – عضلانی در ناحیۀ گردن، کمر و شانه، مشکلات تنفسی و اختلال در فعالیتهای روزانه و ورزشی نیز بشود.
دلایل افتادگی شانه
علت اصلی قوز کردن یا افتادگی شانه، وضعیت نامناسب بدن است. عوامل متعددی در وضعیت نامناسب بدن نقش دارند که عبارتند از:
- عادات مدرن: نشستن ساعات زیاد روی مبل، نگاهکردن زیاد به تلفن همراه یا گذراندن ساعات طولانی در مقابل کامپیوتر میتواند بهمرورزمان، منجر به خمیدگی شانهها شود.
- بلندکردن اجسام سنگین: انجام فعالیتهایی که نیاز به بلند کردن اجسام سنگین دارد، مانند برداشتن وزنههای سنگین، میتواند به بروز افتادگی شانه کمک کند.
- سبک زندگی بیتحرک: ضعف عضلات مرکزی در پشت و شکم میتواند منجر به افتادگی شانه شود. این ماهیچهها نقش کلیدی در حفظ حالت بدن دارند. چنانچه تحرک فرد در طول روز کافی نباشد، این عضلات دچار ضعف میگردند که در نهایت منجر به افتادگی شانه میشود.
- ضعف ماهیچههای جلوی شانهها و قفسۀ سینه: زمانی که عضلات شانهها برای بلندکردن شانهها قدرت کافی را نداشته باشند، باعث بروز افتادگی شانه میشود.
- ژنتیک: برخی از افراد ممکن است به دلیل ویژگیهای ژنتیکی خود، از جمله ساختار استخوانی بدن، ساختار عضلانی و فشارهای بیناستخوانی، به طور طبیعی بیشتر مستعد افتادگی شانه باشند.
- آرتروز شانه: آرتروز شانه به تخریب تدریجی غضروف مفصل و التهاب مفصل منتهی شده، که این فرایند باعث تضعیف عملکرد و استحکام مفصل میشود. این مشکل میتواند باعث ناتوانی در نگهداری شانه شود. در نتیجه شانه به سمت جلو و پایین کشیده شده و افتادگی شانه ایجاد میشود.
- وضعیت نامناسب بدن در زمان خواب: استفاده از بالشهای نامناسب یا وضعیت خواب نامناسب میتواند به مرور زمان باعث تغییر شکل در وضعیت شانهها و افتادگی شانه گردد.
- قد بسیار بلند: افراد با قد بلند ممکن است برای حفظ تعادل بدن و وزن، نیاز به نیروی بیشتری از جانب عضلات شانه و پشت داشته باشند که در صورت ضعف عضلات، میتواند به افتادگی شانه منجر شود.
- مشکلات مربوط به ستون فقرات: مشکلاتی همچون اسکولیوز و آسیبهای دیسک نیز ممکن است سبب بروز افتادگی شانه شوند.
درجات افتادگی شانه
افتادگی شانه درجات مختلفی دارد که از انحرافات خفیف تا ناهنجاریهای ساختاری قابلتوجه را شامل میشود. درک درجات مختلف افتادگی شانه برای ارزیابی دقیق، مداخله مناسب و برنامهریزی روند درمان بسیار مهم است. شناسایی و طبقهبندی زودهنگام افتادگی شانه، امکان درمان بهموقع را فراهم کرده، از پیشرفت آن به درجات شدیدتر جلوگیری نموده و تأثیر این عارضه را بر سلامت اسکلتی – عضلانی فرد به حداقل میرساند.
افتادگی خفیف شانه
افتادگی خفیف شانه معمولاً بهصورت افتادگی اندک شانهها به سمت پایین و جلو با حداقل اختلال عملکردی ظاهر میشود. این درجه از افتادگی شانه ممکن است ناشی از عادات بدنی نادرست هنگام ایستادن، خوابیدن و…، عدم تعادل عضلانی یا ناهماهنگی خفیف اسکلتی باشد.
علائم
افراد با افتادگی خفیف شانه ممکن است گهگاه احساس درد و ناراحتی در شانههای خود داشته باشند؛ اما عموماً دامنه حرکتی مناسب و ظرفیت عملکردی کافی دارند.
درمان
راهکارهای درمانی برای افتادگی خفیف شانه اغلب بر آگاهی از وضعیت بدن، تمرینات اصلاحی و تنظیمات ارگونومیک برای جلوگیری از پیشرفت افتادگی شانه تمرکز دارند.
افتادگی شانه متوسط
افتادگی شانه متوسط در مقایسه با موارد خفیف با افتادگی شانه بیشتر و محدودیتهای عملکردی قابلتوجهتر مشخص میشود. افراد دارای افتادگی متوسط شانه ممکن است تفاوتهای قابلمشاهدهای در ارتفاع شانه، وضعیت کتف یا عملکرد بازو داشته باشند.
علائم
این درجه از افتادگی شانه ممکن است ناشی از ترکیبی از ضعف عضلانی، سفتی مفاصل و… باشد، بنابراین احساس درد و ناراحتی بیشتر و کاهش عملکرد حرکتی شدیدتر است.
درمان
درمان افتادگی شانه متوسط ممکن است شامل یک رویکرد چندگانه، از جمله فیزیوتراپی، حمایت ارتوتیک (آتل، بریس) و اصلاحات ارگونومیک باشد. این روش درمانی، مشکلاتی که ممکن است در ساختار و عملکرد بدن ایجاد شود و روی توانایی اجرای حرکات و وظایف روزمره تأثیر بگذارد را برطرف کرده و عملکرد بهینه شانه را بازیابی میکند.
افتادگی شدید شانه
افتادگی شدید شانه یک انحراف قابلتوجه از تراز طبیعی شانه است که اغلب با ناهنجاریهای ساختاری یا بدشکلیهای اسکلتی همراه است. افراد مبتلا به افتادگی شدید شانه ممکن است محدودیتهای عملکردی مشخصی از جمله محدودیت دامنه حرکتی، درد و اختلال در عملکرد اندام فوقانی را تجربه کنند.
علائم
این درجه از افتادگی شانه ممکن است با شرایط مادرزادی، اختلالات عصبی عضلانی یا آسیبهایی که بر شانه تأثیر میگذارد، مرتبط باشد.
درمان
درمان افتادگی شدید شانه ممکن است به یک رویکرد جامع شامل مداخله جراحی، بریس، آتل و توانبخشی فشرده نیاز داشته باشد تا ناهنجاریهای آناتومیکی زمینهای رفع گردد.
چگونه خودمان افتادگی شانه را تشخیص دهیم؟
روشهای سادهای وجود دارد که با استفاده از آنها میتوانید خودتان تشخیص دهید که آیا شما یا کودکتان به افتادگی شانه مبتلا هستید یا خیر. البته تشخیص نهایی این موضوع توسط پزشک انجام خواهد شد.
تست انگشت شست
این یکی از سادهترین آزمایشهاست که توسط یکی از فیزیوتراپیستهای مطرح دنیا طراحی شدهاست. برای اینکه بفهمید آیا کودکتان افتادگی شانه دارد، از او بخواهید به طور طبیعی بایستد و بازوهایش در کنار بدن قرار بگیرند. حالا به کف دست یا شست او توجه داشته کنید. در حالت عادی باید انگشتان شست به سمت جلو و کف دست به سمت بدن باشد. با توجه به این موضوع، اگر انگشتان شست، به سمت همدیگر و کف دست به سمت عقب (به سمت بدن) است، به احتمال زیاد کودک دچار افتادگی شانه است.
تست تماس با دیوار
از کودک بخواهید پشت به دیوار بایستد و باسن خود را به دیوار بچسباند. در این حالت باسن، وسط کمر و پشت سر او باید به طور همزمان با دیوار تماس داشته باشد. اگر تماس کامل یک یا هر دو تیغههای شانه با دیوار برایش دشوار است یا باید به صورت خودآگاه شانه را به دیوار بچسباند، ممکن است دچار افتادگی شانه باشد. همچنین توجه داشته باشید که در حین انجام این آزمایش، سر کودک نیز باید در یک راستا با بدن باشد. اگر احساس میکنید که باید سرش را بالا بکشد تا به دیوار برسد، ممکن است سر کودک به سمت جلو متمایل باشد که این وضعیت، اغلب با افتادگی شانه همراه است.
تست خوابیده
از کودک بخواهید به پشت روی زمین دراز بکشد و هر دو دست را بالای سر در وضعیت «Y» قرار دهد. هر دو بازو باید با زمین تماس کامل داشته باشند. سپس از او بخواهید بازوهای خود را در وضعیت ضربدری «T» قرار دهد. مجدداً هر دو بازو باید با زمین تماس کامل داشته باشند. چنانچه در این موقعیتها، سراسر بازوها با زمین تماس پیدا نکرد، به احتمال زیاد کودک دچار افتادگی شانه است.
عوارض عدم درمان افتادگی شانه
افتادگی شانه به این معنی است که بدن کودک در وضعیت نامناسب قرار گرفته است و در صورت عدم درمان، ممکن است بدتر شده و بر سلامت کل بدن تأثیر بگذارد. عوارض عدم درمان افتادگی شانه در کودکان شامل موارد زیر است:
- تأثیر بر رشد کودک: عدم درمان افتادگی شانه میتواند بر رشد و تکامل کودک تأثیر منفی بگذارد. ناهماهنگی یا عدم تقارن در وضعیت بدنی میتواند مانع رشد صحیح اسکلتی – عضلانی شود و اگر بهموقع به آن رسیدگی نشود، میتواند از رشد درست استخوانها جلوگیری کند.
- کاهش دامنه حرکتی: افتادگی شانه میتواند منجر به کاهش دامنه حرکتی در مفصل شانه شود. عدم توجه به این موضوع ممکن است منجر به سفتی عضلات و محدودیت حرکتی شود که بر توانایی کودک در انجام فعالیتهای روزانه و انجام تمرینات بدنی تأثیر میگذارد.
- مشکلات اسکلتی – عضلانی: چنانچه افتادگی شانه درمان نشود میتواند باعث مشکلات مختلف اسکلتی – عضلانی، از جمله عدم تعادل عضلانی، ناهماهنگی مفاصل و ناهنجاریهایی در وضعیت کلی بدن شود. این مشکلات ممکن است در طول زمان تشدید شوند و به طور بالقوه منجر به درد مزمن و محدودیتهای عملکردی شوند.
- مشکلات ظاهری و روانی: قوز قابل مشاهده ناشی از افتادگی شانه میتواند بر عزتنفس و تصویری که کودک از خود دارد تأثیر بگذارد. چنین وضعیت بدنی ممکن است منجر به کاهش اعتمادبهنفس کودک و بهوجودآمدن احساسات منفی در او شود که بر تعاملات اجتماعی او تأثیر میگذارد. مداخله اولیه و اقدامات اصلاحی میتواند به کاهش این مشکلات کمک کند.
- درد و ناراحتی: درماننکردن افتادگی شانه یا قوز کودک، ممکن است منجر به درد و ناراحتی مزمن، بهویژه در ناحیۀ شانه و عضلات اطراف آن شود. با گذشت زمان، این درد میتواند در توانایی کودک برای انجام فعالیتهای روزانه اختلال ایجاد کند و بر کیفیت زندگی او تأثیر منفی بگذارد.
درمان افتادگی شانه
شروع درمان افتادگی شانه بهتر است در سنین پایین و به طور ایدهآل در دوران کودکی یا نوجوانی باشد. زیرا در این دوره، بدن کودک در حال رشد است و پتانسیل بیشتری برای سازگاری اسکلتی – عضلانی دارد. مداخله زودهنگام، اصلاح مؤثرتر ناهنجاریهای وضعیتی را تسهیل کرده و خطر عوارض طولانیمدت را کاهش میدهد. مدت زمان درمان بسته به شدت افتادگی شانه، رویکرد درمانی انتخاب شده و عوامل فردی بیمار متفاوت است. بهطورکلی، یک برنامه درمانی جامع ممکن است چند هفته تا چند ماه طول بکشد. اما به هر صورت، با نظارت منظم پزشک و داشتن برنامۀ مناسب میتوان به نتیجۀ مطلوب دستیافت.
در بسیاری از موارد، یک رویکرد چندجانبه که ترکیبی از نظارت، بریسینگ، آتل، فیزیوتراپی و جراحی (در صورت نیاز) است، برای درمان افتادگی شانه استفاده میشود. پزشک با استفاده از چند روش درمانی از مداخله بهموقع و مراقبت مناسب برای بهینهسازی نتایج و ارتقای سلامت اسکلتی – عضلانی اطمینان حاصل میکند.
نظارت
اگر افتادگی شانه در مراحل اولیه و خفیف خود باشد، ممکن است پزشک در مرحله اول درمان خاصی را شروع نکرده و صرفا توصیههایی برای اصلاح وضعیت بدن داشته باشد و روند پیشرفت کودک را تحت نظر بگیرد. نظارت پزشک در طول فرایند درمان برای ارزیابی پیشرفت، نظارت بر تغییرات وضعیت بدن و ارزیابی اثربخشی مداخلات ضروری است. در صورتی که پس از چند بار مراجعه، پیشرفت مطلوبی حاصل نشود، پزشک درمانهای دیگر را آغار خواهد کرد.
بریس
بریس معمولاً در موارد افتادگی شانه متوسط تا شدید استفاده میشود، یعنی زمانی که اصلاح وضعیت از طریق روشهای دیگر چالشبرانگیز است. بریس از ناحیۀ شانه حمایت کرده، امکان تراز شدن بدن را فراهم مینماید و از قوز یا افتادگی بیشتر جلوگیری میکند. بریس ممکن است برای دورههای خاص، برای مثال در دورۀ جهش رشد کودک، جهت تسهیل اصلاح وضعیت و رشد اسکلتی تجویز شود.
آتل
آتلها برای تثبیت مفصل شانه و ارتقای تراز بهینۀ بدن استفاده میشوند. از آتل در موارد افتادگی خفیف تا متوسط شانه، بهویژه در ترکیب با سایر مداخلات درمانی مانند فیزیوتراپی، استفاده میشود. آتل ممکن است برای دورههای طولانی برای حفظ اصلاح وضعیت و جلوگیری از عود کردن قوز یا افتادگی شانه تجویز شود. از آتل میتوان در طول فعالیتهای روزانه استفاده کرد.
فیزیوتراپی
فیزیوتراپی با تمرکز بر تمرینات اصلاحی، کشش و تکنیکهای تقویتی، نقش اساسی در درمان افتادگی شانه ایفا میکند. هدف این مداخلات، بهبود تعادل عضلانی، دامنه حرکتی و تراز شدن بدن است. فیزیوتراپی معمولاً بهعنوان یک روش درمانی اولیه توصیه شده و متناسب با نیازهای فردی کودک برنامهریزی میشود.
تمرینات اصلاحی افتادگی شانه
فیزیوتراپیستها ممکن است تمرینات اصلاحی خاصی را باهدف قراردادن عضلات شانه انجام دهند. این تمرینات ممکن است شامل تمرینات تثبیتکننده شانه، تقویت کتف و تمرینات تکمیلی برای افزایش آگاهی و کنترل بدن باشد.
داشتن وضعیت بدنی نامناسب یا حفظ وضعیت مناسب بدن، چیزی است که در طول زمان و با تکرار تبدیل به عادت خواهد شد. به همین ترتیب ورزش نیز باید برای کودک به یک عادت تبدیل شود. البته به یاد داشته باشید هیچ تغییری یکشبه اتفاق نخواهد افتاد، اما با استمرار، تغییراتی را در وضعیت بدن کودک مشاهده خواهید کرد و کودک بهتدریج احساس میکند که بدنش با درد و سفتی کمتری حرکت میکند. اجرای مداوم این تمرینات، تحت راهنمایی فیزیوتراپیست، برای ترمیم و اصلاح عملکرد شانه ضروری است.
تمرینات اصلاحی به دو بخش تقسیم میشوند: حرکات اصلاحی افزایش دامنۀ حرکت و حرکات اصلاحی برای افزایش قدرت. پیش از انجام حرکات حتما با یک فیزیوتراپیست مشورت کرده و موارد زیر را در نظر بگیرید:
- هنگام کشش یا تقویت عضله مطمئن شوید که دردی که حس میکنید زیاد نیست. در حین انجام حرکات به خود فشار بیاورید؛ اما در محدودۀ توانایی بدنتان.
- این تمرینات، حرکات اصلاحی اصلی و مهم برای رفع قوز یا افتادگی شانه است. بااینحال، تمرینات مناسب هر فرد ممکن است متفاوت بوده و با قالبهای مطرح شده کاملاً مطابقت نداشته باشد؛ بنابراین بهتر است برای دریافت حرکات اصلاحی منحصربهفرد به پزشک مراجعه کنید.
- چنانچه این حرکات برای شما دردناک یا خیلی سخت است، حتما با فیزیوتراپیست خود صحبت کنید تا متناسب با نیازهای شما، تغییراتی در آنها ایجاد کند.
- همیشه روی شیوۀ درست انجام حرکات تمرکز کنید. عجلهکردن یا فشارآوردن بیش از حد، منجر به آسیب رساندن به بدن و بروز تأثیرات منفی میشود.
حرکات اصلاحی برای افزایش دامنۀ حرکت
- کشش دوطرفه
در کنج دیوار و یا در چهارچوب درب قرار بگیرید. بازوهای خود را در زاویه ۹۰ درجه قرار دهید، کف دستها را صاف روی دو ضلع دیوار و یا دو طرف چهارچوب درب قرار دهید. سپس بدن خود را به سمت کنج دیوار یا بیرون درب فشار دهید در حالیکه دستان خود را در همان حالت نگه داشتهاید. کشش را در قسمت بالایی بدن خود بازوها، شانهها و سینه احساس خواهید کرد.
- چرخش گلفبازان
روی یک صندلی بنشینید و پاهای خود را صاف روی زمین قرار دهید. دسته یک تی یا جارو را بالای سر خود بگیرید و از پشت سر روی شانههای خود قرار دهید. چوب را با هر دو دست تا جایی که میتوانید به یک طرف بکشید. باید باسن خود را ثابت نگه داشته و ستون فقرات خود را صاف نگه دارید. این حرکت را در طرف دیگر تکرار کنید.
- کتابِ باز
به پهلو دراز بکشید، پای پایینی را صاف و پای بالایی را روی دو بالش قرار دهید. لگن، بازوها و دستهای خود را در کنار هم قرار دهید. بهآرامی خود را بچرخانید. قسمت بالایی پشت را همراه با بازوها و شانههای خود تا جایی که میتوانید باز کنید. درحالیکه دست بالایی را باز میکنید، بازوی پایینی شما باید روی زمین باقی بماند. باید احساس کشش در قسمت بالای کمر، سینه و شانه خود داشته باشید. این کار را برای طرف دیگر نیز تکرار کنید. هنگام کشش یا تقویت عضله مطمئن شوید که فعالیت برایتان خیلی دردناک نباشد. به خود فشار بیاورید؛ اما در محدوده ظرفیت بدنی خود کار کنید.
- چهارپا
روی زمین یا تخت، روی دستها و زانوهای خود قرار بگیرد. یکدست خم کرده و پشت سر خود ببرید بطوریکه کف دست روی گردن قرار بگیرد. سپس آرنجِ دست خمشده را از زانوی پای مقابل تا هرجایی که توانستید به سمت بالا ببرید. این حرکت به چرخش قسمت بالایی کمر کمک میکند. حرکت را برای طرف دیگر بدن نیز تکرار کنید.
- اکستنشن حوله عمودی
یک حوله را لوله کنید، آن را بهصورت عمودی زیر ستون فقرات خود قرار داده و صاف روی آن دراز بکشید. زانوهای خود را خم کنید. اگر مطمئن نیستید که حوله را دقیقاً کجا قرار دهید، آن را برای شروع بین شانهها بگذارید. اگر احساس راحتی داشتید، میتوانید پاهای خود را صاف نگه دارید. این تمرین میتواند به تحرک ستون فقرات و بهبود وضعیت بدن کمک کند.
حرکات اصلاحی برای افزایش قدرت
- کشش دمر
به سمت صورت دراز بکشید و دستان خود را در پشت سر قرار دهید. به آرامی قسمت بالای کمر خود را بلند کنید. این تمرین کشش خوبی به کمر میدهد و بهویژه برای کسانی که افتادگی شانه یا قوز دارند مفید است. میتوانید تمرین را چند بار تکرار کنید، یا همان موقعیت را برای مدت طولانی نگه دارید.
- پرس دیوار
درحالیکه بازوهایتان صاف است و کف دستها روی دیوار قرار دارد آرنج را خم کرده و وزن سینه را به سمت دیوار بیندازید. این وضعیت را برای ۱-۲ ثانیه نگه دارید. دوباره به موقعیت اول بازگردید. این تمرین جهت تقویت سینه، کمر و شانه است. با دورتر ایستادن از دیوار میتوانید تمرین را سخت تر کنید.
- کشش با میله
روی زمین بهصورت دمر دراز کشیده، بازوهای خود را پشت سر خود دراز کنید در حالی که یک میله را با هر دو دست خود نگه داشتهاید. تا جایی که میتوانید دستهای خود را به سمت پشت بکشید و سپس به حالت خنثی برگردید. در این حرکت انقباض عضلات پشت بازو را احساس خواهید کرد. اگر میلۀ مخصوص ندارید، میتوانید از دسته تی یا جارو استفاده کنید.
جراحی
مداخله جراحی برای موارد شدید افتادگی شانه که به اقدامات پیشین پاسخ نمیدهند یا ناهنجاریهای ساختاری که نیاز به اصلاح دارند، انجام میشود. گزینههای جراحی ممکن است شامل خارجکردن بخشی از بافت نرم و یا روشهایی برای تنظیم مجدد مفصل شانه و ساختارهای مرتبط با آن باشد. جراحی در نوجوانان یا بزرگسالان با هدف بازگرداندن آناتومی و عملکرد طبیعی بدن در نظر گرفته میشود که خود شامل دو روش جراحی باز و جراحی بسته است. در روش جراحی باز، مانند هر جراحی دیگری نیاز به بازکردن قسمت آسیبدیده است. در جراحی بسته یک دوربین داخل مفصل فرستاده میشود و جراحی به کمک تصویر ارسالشده از طریق دوربین انجام میگیرد.
پیشگیری از افتادگی شانه و پیشرفت آن
پیشگیری از افتادگی شانه نهتنها برای حفظ ظاهری مناسب و زیبا، بلکه برای حفظ سلامت اسکلتی-عضلانی ضروری است. با درک عوامل مؤثر در افتادگی شانه و اجرای اقدامات پیشگیرانه، افراد میتوانند خطر ابتلا به این بیماری و عوارض مرتبط با آن را کاهش دهند. با داشتن یک رویکرد پیشگیرانه برای وضعیت بدن و گنجاندن عادات سالم در زندگی روزمره، افراد میتوانند از سلامت ستون فقرات خود محافظت کرده و عملکرد بدنی خود را ارتقا دهند.
توجه به وضعیت بدن
تأکید بر وضعیت مناسب بدن در حین فعالیتهای مختلف مانند نشستن، راهرفتن و استفاده از کامپیوتر بسیار مهم است. تشویق افراد، بهویژه کودکان، به حفظ ستون فقرات در حالت خنثی، شانههای آرام و وضعیت متعادل میتواند به جلوگیری از پیشرفت یا بدتر شدن افتادگی شانه کمک کند. اجرای اصول ارگونومیک، مانند تنظیم ارتفاع صندلی و تنظیم میز، میتواند از تراز بهینه بدن پشتیبانی کرده و فشار بر روی شانهها را کاهش دهد.
اصلاحات سبک زندگی
داشتن زندگی سالم نقش مهمی در پیشگیری و مدیریت افتادگی شانه یا قوز دارد. مواردی وجود دارد که میتوان با رعایت آنها سبک زندگی سالمی داشت:
– تشویق کودک به فعالیت بدنی منظم، از جمله تمرینات قدرتی و تمرینات انعطافپذیری باهدف قراردادن عضلات شانه، میتواند قدرت عضلانی و ثبات مفصل را بهبود بخشد و خطر ناهنجاریهای بدن را کاهش دهد.
– انجام تمرینهای حرکتی ذهنی مانند یوگا یا پیلاتس میتواند آگاهی بدن را افزایش داده و به حفظ حالت بدنی مناسب منجر گردد.
– تأکید بر اهمیت استراحت بین فعالیتهای روزمرهای مانند پشت کامپیوتر نشستن باید توسط والدین صورت بگیرد.
– حفظ یک رژیم غذایی متعادل و غنی از مواد مغذی ضروری برای سلامت اسکلتی – عضلانی و اطمینان از آبرسانی کافی نیز از جنبههای حیاتی اصلاح سبک زندگی برای جلوگیری از افتادگی شانه است. برخی از مواد غذایی که میتوانند در این زمینه مفید باشند عبارتاند از:
- پروتئینهای غذایی: مصرف منابع غنی از پروتئین مانند گوشت، ماهی، مرغ، تخممرغ، حبوبات، و محصولات لبنی کمک به ساختار و تقویت عضلات میکند و در حفظ سلامتی اسکلتی – عضلانی مؤثر است.
- کلسیم: کلسیم مهمترین ماده معدنی برای سلامتی استخوانها و اسکلت است. مصرف مواد غذایی حاوی کلسیم مانند شیر و فرآوردههای لبنی، بادام، کرنبری و ماهی میتواند به حفظ استحکام استخوانها و جلوگیری از افتادگی شانه کمک کند.
- ویتامین D: ویتامین D باعث جذب بهتر کلسیم در بدن میشود و نقش بسیار مهمی در سلامتی استخوانها دارد. منابع غذایی سرشار از ویتامین D شامل ماهی چرب، تخممرغ، قارچ و محصولات غنی شده با ویتامین D است.
- مواد غذایی غنی از آهن: آهن نقش مهمی در تقویت عضلات و جلوگیری از خستگی و ضعف عضلانی ایفا میکند. منابع غذایی غنی از آهن شامل گوشت قرمز، ماهی، مرغ، حبوبات، سبزیجات و مغزها میشوند.
- آب: مصرف آب به میزان کافی برای مرطوب نگهداشتن بافتهای بدن، شامل عضلات و استخوانها، ضروری است. کمبود آب میتواند به کاهش کارایی عضلات و افزایش خطر ایجاد مصدومیتهای عضلانی منجر شود.
با اولویتدادن به وضعیت بدن و اعمال اصلاحات در سبک زندگی، افراد میتوانند پیشرفت افتادگی شانه را کاهش دهند و سلامت اسکلتی – عضلانی را حفظ کنند. گنجاندن اصول ارگونومیک در فعالیتهای روزانه و پرورش عادات سالم از سنین پایین، اقدامی ضروری در استراتژیهای پیشگیرانه در برابر قوز کردن یا افتادگی شانه است.
سؤالات متداول
آیا افتادگی شانه در کودکان یک نگرانی جدی است؟
افتادگی شانه گاهی اوقات میتواند نشانهای از وضعیت نامناسب بدن باشد، اما در برخی موارد، ممکن است نشاندهنده مشکلات اسکلتی – عضلانی باشد. به هر دلیل، هرچه اقدامات درمانی و پیشگیرانه از سنین پایینتر آغاز شود، نتیجه مطلوبتری خواهد داشت.
آیا افتادگی شانه در کودکان میتواند منجر به مشکلات طولانیمدت شود؟
بله افتادگی شانه طولانیمدت میتواند منجر به عدم تعادل اسکلتی – عضلانی، ناراحتی و مشکلات بالقوه طولانیمدت مانند درد مزمن گردن و شانه، کاهش دامنه حرکتی و ناهنجاریهای وضعیتی شود.
افتادگی شانه چه مشکلاتی میتواند ایجاد کند؟
افتادگی شانه سبب دردهای اسکلتی – عضلانی، مشکلات تنفسی، عملکرد محدود، اختلال در عملکرد ورزشی و افزایش استرس میشود.
چه علایم و نشانههایی برای تشخیص افتادگی شانه در کودکان وجود دارد؟
علایم افتادگی شانه در کودکان ممکن است شامل فرم شانه نامتعادل، بالاتر بودن یک شانه از دیگری، مشاهدۀ مشخصاتی از اختلالات عضلاتی یا اسکلتی، و در برخی موارد درد یا ناراحتی باشد. برای تشخیص دقیقتر و توصیف بهتر این علایم، مشاوره با یک پزشک متخصص ارتوپدی یا فیزیوتراپیست توصیه میشود.
در چه صورت باید جهت درمان افتادگی به پزشک مراجعه کرد؟
علائم هشداردهنده ممکن است شامل درد یا ناراحتی مداوم، تغییرات قابلمشاهده در وضعیت بدن، محدودیت دامنه حرکتی یا مشکل در انجام فعالیتهای روزانه باشد. اگر والدین علائم نگرانکنندهای را مشاهده کردند، باید به دنبال مشاوره پزشکی باشند.
آیا افتادگی شانه در کودکان رایج است؟
افتادگی شانه در کودکان اغلب بهعنوان یک مشکل رایج شناخته میشود، اما میزان شدت و پیشرفت آن در هر کودک متفاوت است.
آیا تفاوتی در رویکرد درمان افتادگی شانه بین کودکان کوچکتر و بزرگتر وجود دارد؟
رویکردهای درمانی افتادگی شانه ممکن است بسته به سن کودک، مرحله رشد و شدت بیماری متفاوت باشد. بااینحال، مداخله زودهنگام بهطورکلی برای جلوگیری از عوارض طولانیمدت توصیه میشود.
آیا افتادگی شانه میتواند بهصورت خود بهخودی بهبود یابد؟
بسته به علت و شدت افتادگی شانه، ممکن است برخی از موارد خفیف تحتنظر متخصصین فیزیوتراپی و توانبخشی بهبود یابند، اما در برخی موارد نیاز به درمان طولانیمدت وجود دارد.
آیا تغییرات در رژیم غذایی میتواند بهبودی در افتادگی شانه کودکان ایجاد کند؟
رژیم غذایی غنی از مواد مغذی مانند پروتئین، کلسیم، و ویتامین D میتواند به حفظ سلامتی عضلات و استخوانها و تقویت شانهها در کودکان کمک کند.
آیا فعالیتهای ورزشی میتوانند در پیشگیری از افتادگی شانه مؤثر باشند؟
بله فعالیتهای ورزشی منظم و متنوع میتواند به تقویت عضلات شانه و پشت کودکان کمک کند و از افتادگی شانه جلوگیری کند. اما باید از ورزشهایی که ممکن است به شانه آسیب برسانند، خودداری شود.
کدام ورزشها برای افتادگی شانه مناسب هستند؟
ورزشهایی که برای افتادگی شانه یا قوز مؤثر هستند، عموماً شامل تمرینات تقویتی، افزایش انعطاف، و بهبود کنترل عضلاتی میشوند. بهعنوانمثال: تمرینات تقویتی عضلات پشت و شانه (پرس هالتر، شنا، دوچرخهسواری)، تمرینهای افزایش انعطاف عضلات شانه (کشش عضلات شانه و تمرینات یوگا و پیلاتس)، تمرینات بهبود کنترل عضلاتی (تمرینات تعادلی و کنترلی مانند تعادل بر روی یک پا و تمرینات تعادل با دستگاههای ورزشی مخصوص)
آیا قوزبند میتواند در درمان افتادگی شانه کودکان مفید باشد؟
قوزبند ممکن است بهعنوان یک روش پشتیبانی مؤثر برای بهبود وضعیت شانه کودکان مورداستفاده قرار گیرد، اما قبل از استفاده باید از یک پزشک متخصص یا فیزیوتراپیست مشاوره گرفته شود.
قوزبند چگونه برای افتادگی شانه استفاده میشود؟
قوزبند بهعنوان یک ابزار پشتیبان استفاده میشود تا فرم و استقامت شانهها را بهبود بخشد. قوزبند طبی را معمولاً بهصورت روزانه در طول روز و به مدتزمان تعیین شده توسط پزشک یا فیزیوتراپیست استفاده میکنند.
آیا قوزبند طبی میتواند افتادگی شانه را رفع کند؟
قوزبند طبی میتواند به بهبود فرم و استقامت شانهها تحت نظارت پزشک یا فیزیوتراپیست کمک کند، اما ممکن است نتایج آن بستگی به شدت و علت افتادگی داشته باشد.
فیزیوتراپی چگونه در درمان افتادگی شانه مؤثر است؟
فیزیوتراپی شامل تمرینات تقویتی، تمرینات افزایش انعطاف، و تمرینات بهبود کنترل عضلات و تعادل است که میتواند در بهبود علائم افتادگی شانه مؤثر باشد.
افتادگی شانۀ یکطرفه چیست؟
افتادگی شانه یکطرفه به وضعیتی اشاره دارد که شانه یکطرفه کودک پایینتر و یا جلوتر در مقایسه با شانه دیگری واقع شده است. این وضعیت ممکن است ناشی از مشکلات استخوانی، عضلانی، عصبی یا موقت باشد.
آیا درمان افتادگی شانه با حرکات اصلاحی ممکن است؟
بله، حرکات اصلاحی افتادگی شانه با تصویر میتوانند بسیار مؤثر باشند. استفاده از تصاویر و ویدئوهای آموزشی میتواند به کودکان و بزرگسالان کمک کند تا حرکات را بهدرستی انجام دهند و از اشتباهات جلوگیری کنند.
درمان افتادگی شانه چقدر طول میکشد؟
مدتزمان درمان افتادگی شانه به عوامل مختلفی مانند شدت و نوع افتادگی، واکنش به درمان، همچنین روشهای درمانی استفاده شده بستگی دارد. درصورتیکه افتادگی شانه کودک نسبتاً ساده باشد درمان نسبتاً سریعتر اتفاق میافتد، اما در مواردی که عوارض جدیتر وجود داشته باشد، ممکن است به مدت چند ماه یا حتی سالها به طول بینجامد.
آیا افتادگی شانه بر قد کودک تأثیر میگذارد؟
بله. داشتن عضلات قوی به شما اجازه میدهد تا ۵ سانتیمتر بلندتر بایستید، راه رفتن با افتادگی شانه یا قوز باعث میشود که کوتاهتر از قد واقعی خود دیده شوید. و به مرور زمان حتی میتواند منجر به کوتاهی دائمی قد شود.
آیا اضافهوزن باعث افتادگی شانه میشود؟
اضافهوزن بدن منجر به خمیدگی و سایر مشکلات مربوط به وضعیت بدنی میشود. افرادی که اضافهوزن دارند بیشتر از سایرین دچار افتادگی شانه و قوز پشت میشوند.
آیا میتوان در هر سنی افتادگی شانه را درمان کرد؟
برای اصلاح وضعیت بدن هرگز دیر نیست. حتی چند تغییر کوچک میتواند تفاوت بزرگی ایجاد کند. اما چنانچه فرد هنوز در سن رشد باشد (تا ۱۷ سالگی) اصلاحات با شدت و سرعت بیشتری صورت میگیرد.
عواقب بالقوه عدم درمان افتادگی شانه کودکان با افزایش سن چیست؟
عدم افتادگی شانه میتواند منجر به مشکلات اسکلتی – عضلانی مزمن، از جمله درد مزمن، کاهش تحرک، و همچنین اثرات بالقوه بر عزتنفس و کیفیت زندگی شود.
موقعیت خواب مناسب برای جلوگیری از افتادگی شانه چگونه است؟
خوابیدن به پشت با بالش مناسب برای سر و گردن میتواند به حفظ تراز خنثی ستون فقرات و جلوگیری از تشدید افتادگی شانه در هنگام خواب کمک کند.
آیا افتادگی در کودکان میتواند باعث درد یا ناراحتی شود؟
بله افتادگی میتواند باعث درد یا ناراحتی، بهویژه در گردن، شانهها و ناحیه بالای کمر، به دلیل عدم تعادل و فشار عضلانی شود.
آیا افتادگی شانه در کودکان علت ژنتیکی دارد؟
با آنکه ژنتیک ممکن است در تعیین وضعیت کلی و ساختار بدن کودک نقش داشته باشد، افتادگی شانه اغلب تحت تأثیر عوامل محیطی مانند عادات بدنی نامناسب قرار دارد.
وزن کولهپشتی و روش حمل در افتادگی شانه چه نقشی دارد؟
حمل نادرست کولهپشتی سنگین، مانند انداختن آن روی یک شانه یا پایین آوردن آن، میتواند با واردکردن فشار بیش از حد به عضلات و تأثیر بر وضعیت بدن، باعث قوز شدن و افتادگی شانه شود.
آیا افتادگی شانه میتواند بر تنفس یا عملکرد تنفسی کودک تأثیر بگذارد؟
در موارد شدید، افتادگی شانه ممکن است انبساط قفسه سینه را محدود کرده و بر عملکرد تنفسی تأثیر بگذارد و منجر به تنفس کمعمق یا کاهش ظرفیت ریه شود.
آیا ملاحظات خاصی برای کودکان مدرسهای جهت جلوگیری از افتادگی شانه وجود دارد؟
بله ملاحظات ارگونومیک (سازگاری اشیا با بدن انسان) شامل اطمینان از ارتفاع مناسب میز و صندلی، تشویق به استفاده از کولهپشتیهای ارگونومیک، ارتقای وضعیت صحیح در هنگام نشستن و ایستادن، و تشویق به استراحت و حرکت در طول روز است.
زمان گذراندن مقابل صفحۀ نمایش (تلفن همراه، لپتاپ، تلویزیون) چه نقشی در افتادگی شانه در کودکان دارد؟
نشستن بیش از حد در مقابل صفحهنمایش، بهویژه با وضعیت نامناسب هنگام استفاده از وسایل الکترونیکی، میتواند خطر افتادگی شانه در کودکان را بیشتر کند. تشویق به ایجاد وقفه، ارگونومی مناسب و آگاهی بدنی میتواند به کاهش این خطر کمک کند.
چگونه والدین میتوانند عادات بدنی مناسب را در فرزندان خود ایجاد کنند؟
والدین میتوانند با الگوبرداری از وضعیت صحیح بدن، ایجاد فضای کاری ارگونومیک، تشویق به استراحت منظم، کاهش فعالیتهای بیتحرک کودک و ترویج فعالیت بدنی و ورزش، عادات بدنی خوب را در کودک ایجاد کنند.
