سینه کبوتری عارضهای است که در آن دیواره قفسه سینه تغییر شکل داده و استخوان سینه و دندهها به سمت بیرون رشد میکنند و باعث برآمدگی قفسه سینه میشود. دلیل نامگذاری این بیماری شباهت ظاهری قفسه سینه فرد مبتلا به قفسه سینه پرندگان است و به آن “سینه کفتری” نیز گفته میشود. عارضه سینه کبوتری خطرناک نیست و افرادی که به این عارضه مبتلا هستند قلب و ریه کامل و سالمی دارند؛ اما بروز این ناهنجاری باعث ایجاد مشکل در عملکرد صحیح این اندامها میشود. علت بروز سینه کبوتری هنوز شناخته نشده اما شیوع آن در پسران ۳ برابر بیشتر از دختران است و اغلب در سن بلوغ (در دختران از ۸ تا ۱۳ سالگی و در پسران از ۱۰ تا ۱۴ سالگی) و با جهش رشد استخوانها ظاهر میشود. در گذشته تنها راه درمان این عارضه جراحی بوده است اما اکنون از روشهای غیرتهاجمی مانند بریس و ورزشهای اصلاحی برای درمان استفاده میشود.
عارضه سینه کبوتری چیست و چه زمانی تشخیص داده میشود؟
عارضه سینه کبوتری با نام علمی پکتوس کاریناتوم ( Pectus Carinatum) نوعی بدشکلی در قفسۀ سینه است که در آن استخوان سینه به جای این که در راستای قفسۀ سینه رشد کند، به سمت بیرون رشد کرده و برآمده میشود. درواقع در عارضه سینه کبوتری که در سنین جهش رشد و همزمان با تکامل قفسه سینه رخ میدهد، غضروف پیوندی میان دندهها و جناغ سینه همسطح با قفسه سینه رشد نمیکند و با رشد غیر طبیعی، باعث بیرونزدگی قفسه سینه میشود.
اگرچه عارضه سینه کبوتری و برآمدگی قفسه سینه مادرزادی است؛ اما معمولا در دوران نوزادی قابل تشخیص نیست و در تعداد بسیار محدود و انگشت شماری از نوزادان مبتلا، نشانههای قابل مشاهده دارد. این عارضه در بیشتر افراد در کودکی شکل میگیرد و همزمان با رسیدن به سن بلوغ و جهش رشد، شدت آن بیشتر شده، به حالت برجسته درآمده و در ظاهر فرد نمود پیدا میکند. بروز عارضه سینه کبوتری در برخی افراد بسیار غافلگیر کننده بوده و بر اساس برخی از گزارشات بیرونزدگی قفسه سینه در این افراد به قدری سریع بروز پیدا کرده که انگار قفسه سینه آنها یک شبه تغییر شکل داده است.
در بیماری سینه کبوتری معمولا هر دو سمت قفسه سینه درگیر میشود. بیرونزدگی دیواره قفسه سینه اغلب نامتقارن است و یک سمت قفسه سینه بیشتر از سمت دیگر درگیر میشود. به علاوه گاهی برآمدگی قفسه سینه فقط در قسمت بالای قفسه سینه بروز پیدا میکند و سمت دیگر فرورفته میشود و اصطلاحاً عارضه سینه قیفی شکل (پکتوس اکسکاواتوم) را به وجود میآورد.
انواع مختلف سینه کبوتری
شکل ساختار قفسه سینه در دو گونه مختلف سینه کبوتری
عارضه سینه کبوتری بر اساس محل بیرونزدگی استخوان متصلکننده قفسه سینه به دو نوع مختلف تقسیم میشود. در هر دو نوع از این عارضه، هر دو طرف قفسۀ سینۀ فرد درگیر میشود اما در برخی موارد ممکن است یک طرف به سمت بیرون و سمت دیگر به سمت داخل فرو برود که باعث بروز اختلالات شدیدتری در عملکرد اعضای داخلی قفسه سینه میشود. انواع بیرون زدگی در سینه کبوتری عبارتند از:
- بیرون زدگی کندروگلادیولار
- بیرون زدگی کندرومانوبریال
A: بیرون زدگی کندروگلادیولار (Chondrogladiolar)
بیرونزدگی کندروگلادیولار یا بیرونزدگی غضروف غدهای، نوع رایجی از سینه کبوتری است که در آن قسمت اصلی استخوان جناغ (قسمت پائینی جناغ سینه) به سمت بیرون رشد میکند. به این عارضه سینه مرغی نیز گفته میشود.
بیرون زدگی کندروگلادیولار
در این نوع از دفورمیتی سینه کبوتری، همانطور که در عکس مشاهده میکنید، جناق سینه در قسمت تحتانی به سمت بیرون و استخوانهای کتف به سمت عقب بیرون میزند.
B: بیرون زدگی کندرومانوبریال (Chondromanubrial prominence)
کندرومانوبریال یا بیرونزدگی غضروفی نوع دیگری از عارضه سینه کبوتری است که شیوع کمتر و ساختار پیچیدهتری دارد. در این نوع از عارضه سینه کبوتری، قسمت بالایی استخوان جناق سینه فرد حالت بیرونزده پیدا میکند. این نوع بیرونزدگی قفسه سینه نسبت به نوع اول پیچیدگیهای بیشتری دارد.
بیرون زدگی کندرومانوبریال
در این نوع از عارضه سینه کبوتری استخوان قفسه سینه به حالت Z شکل درآمده و قسمت بالایی بیرونزده و قسمت پایین به سمت داخل متمایل میشود.
آیا عارضه سینه کبوتری خطرناک است؟
عارضه سینه کبوتری همیشه آنطور که به نظر میرسد خطرناک نیست. در مواردی که این برآمدگی خفیف باشد هیچ تغییری در عملکرد قلب و ریه رخ نمیدهد؛ بنابراین زندگی فرد از نظر سلامتی و عملکرد اندامهای درونی دچار اختلال نمیشود. اما بهتر است که تا قبل از پایان بلوغ و تکمیل دوره رشد، فرد تحت نظر پزشک قرار داشته باشد.
در موارد پیشرفته، فشاری که فرورفتگی استخوان سینه به فضای داخلی قفسه سینه وارد میکند، باعث مختل شدن عملکرد قلب و ریه میشود. در این شرایط تحت فشار بودن قلب باعث افزاش ضربان و فشار به ریه باعث عدم تخلیه کامل هوا از ریهها میشود. بنابراین در صورت تعلل یا عدم درمان، به دلیل اختلال در تنفس و عدم تبادل مناسب اکسیژن و دیاکسیدکربن، در این کودکان احساس خستگی مفرط بسیار زیاد دیده میشود و بروز ناراحتی یا احساس درد در قفسه سینه این مسئله را بغرنجتر میکند.
علاوه بر این، خطر ابتلا به آسم و عفونتهای تنفسی در افرادی که به نوع حاد این عارضه مبتلا هستند بسیار بالاست؛ همچنین در این افراد اغلب اسکولیوز (انحراف جانبی ستون فقرات) یا کیفوز (انحراف و بیرون زدگی ستون فقرات) نیز دیده میشود؛ بنابراین توجه به الگوی رشد کودکانی که به دلایل ژنتیکی احتمال بروز این عارضه در آنها وجود دارد بسیار مهم است. برای کاهش علائم و آسیبهای این عارضه بهتر است کودکان مستعد تحت نظر پزشک باشند.
علت عارضه سینه کبوتری چیست؟
وجود برآمدگی قفسه سینه در عارضه سینه کبوتری به دو دلیل رشد بیش از حد و غیر طبیعی ناحیه غضروفی دندهها و همچنین جابهجایی قدامی جناغ سینه بروز میکند. درصد بروز سینه کبوتری در میان کودکان ۱ به ۱۰۰۰ است. اکثر کودکان مبتلا به عارضه سینه کبوتری تا پیش از سنین ۱۰ تا ۱۲ سالگی و پیش از دوران جهش رشد، هیچ علامتی ندارند. هنوز دلایل قطعی و مشخصی از علت بروز سینه کبوتری وجود ندارد. در موارد بسیار اندک و انگشت شمار این عارضه در نوزادی نیز مشاهده شده است. به طور کلی بروز عارضه سینه کبوتری را میتوان در دو جنبه مورد بررسی قرارداد که عبارتند از:
- پیشینه خانوادگی
- سندرمهای ژنتیکی
پیشینه خانوادگی
اگرچه هنوز دلیل مشخصی برای بروز عارضه سینه کبوتری پیدا نشده اما وراثت و پیشینه خانوادگی در ابتلا به آن بیتأثیر نیست. در حدود ۲۵ الی ۳۰ درصد از کودکان مبتلا به عارضه سینه کبوتری سابقه وجود این عارضه در یکی از اعضای خانواده آنها به ثبت رسیده است. کودکان و به خصوص پسرانی که سابقه سینه کبوتری در هر یک از والدین و یا اقوام نزدیک به آنها وجود دارد درصد بالاتری از احتمال بروز این عارضه را به خود اختصاص میدهند. اما پزشکان هنوز مطمئن نیستند که چه عاملی دقیقاً باعث بروز این عارضه و رشد ناهنجار استخوان جناق سینه میشود؛ بنابراین محققان به دنبال یافتن یک جزء ژنتیکی احتمالی مرتبط با این عارضه در افراد مبتلا به این ناهنجاری هستند.
سندرمهای ژنتیکی
در برخی از افرادی که به عارضه سینه کبوتری مبتلا هستند مشکلات ژنتیکی دیگری نیز دیده میشود. در واقع بروز عارضه سینه کبوتری در این افراد به عنوان بخشی از سایر بیماریهای ژنتیکی که فرد به آنها مبتلاست بررسی میشود. در این افراد علت اصلی بیرون زدگی قفسه سینه وجود یک نقص ژنتیکی دیگر است. ناهنجاری سینه کبوتری اغلب در کودکانی رخ میدهد که دچار مشکلات ژنتیکی دیگری از قبیل موارد زیر هستند:
- اسکولیوز (انحراف ستون فقرات)
- کیفوز (بیرونزدگی ستون فقرات)
- سندروم مارفان
- سندروم اهلرز -دانلوس
- سندروم نونان
- سندروم مورکیو
- سندروم کافین -لوری
- اختلالات کروموزومی
- سندروم داون
- سندرم ادواردز که باعث رشد ضعیف نوزادان، نقص های مادرزادی و کندی رشد میشود.
- هموسیستینوریا، اختلال در یک اسید آمینه که بدن از آن برای ساخت پروتئین و ساختن بافتها استفاده میکند.
- بیماری استخوان شکننده (osteogenesis imperfecta)
روشهای تشخیص سینه کبوتری
از آنجایی که این ناهنجاری اکثراً بعد از سنین ۱۱ الی ۱۲ سالگی نمود ظاهری پیدا میکند، بهتر است در زمان مشاهده برآمدگی غیر طبیعی در قفسه سینه کودک خود هرچه سریعتر با پزشک مشورت کنید. برای شناسایی و تشخیص زود هنگام عارضه سینه کبوتری، معاینات جسمانی، بهرهگیری از تصاویر اشعه ایکس، اسکن سه بعدی، میتوانند به تشخیص این عارضه به پزشک کمک کند. همچنین اکوی قلب (اکوکاردیوگرام)، نوار قلب (الکتروکاردیوگرام) و تست ژنتیک نیز برای ارزیابی قلب و رد یا تایید هرگونه ناهنجاری مرتبط با فرد مبتلا به سینه کبوتری مورد استفاده قرار میگیرد.
تصاویربرداری اشعه ایکس
تصویر رادیولوژی در عارضه سینه کبوتری
با استفاده از تصاویر اشعه ایکس قفسه سینه، پزشک میتواند عمق سینه را اندازه گیری کرده، میزان آن را با میزان نرمال عمق قفسه سینه مقایسه نماید و در صورت بزرگتر بودن از حد میانگین، ابتلا به ناهنجاری سینه کبوتری را تشخیص دهد. علاوه بر تشخیص عارضه سینه کبوتری، ابتلای کودک به اسکولیوز یا ناهنجاریهای استخوانی دیگر نیز با این روش قابل تشخیص است.
اسکن سه بعدی
تصویربرداری ۳ بعدی در عارضه سینه کبوتری
در این روش عکسهای زیادی از زوایای مختلف از فرد گرفته میشود. این نوع عکسبرداری این امکان را به پزشک میدهد که در یک تصویر تمامی زوایا را مشاهده کند. سپس بر اساس تحلیل نرمافزاری میزان و شدت عارضه سینه کبوتری تشخیص داده میشود.
اکوی قلب (اکوکاردیوگرام)
انجام اکوی قلب در سینه کبوتری
در این روش با استفاده از امواج صوتی ساختار و عملکرد قلب و دریچههای آن بهصورت تصاویر متحرک ثبت میشود و مورد ارزیابی قرار میگیرد و هرگونه ناهنجاری قلبی قابل توجهی را رد یا تایید میکند. سینه کبوتری یک ناهنجاری اسکلتی است که دیواره قفسه سینه را تحت تاثیر قرار میدهد و اکوکاردیوگرافی میتواند به شناسایی هر گونه ناهنجاری قلبی بالقوهای که ممکن است با این بیماری مرتبط باشد، کمک کند. برای مثال برخی از بیماریهای قلبی، مانند سندرم مارفان، می توانند دارای علائمی باشند که با علائم سینه کبوتری همپوشانی داشته باشد.
نوار قلب (الکتروکاردیوگرام)
نوار قلب یا الکتروکاردیوگرام (ECG) فعالیت الکتریکی قلب را با قرار دادن الکترود بر روی پوست ثبت میکند. با اینکه نوار قلب مستقیماً برای تشخیص عارضه سینه کبوتری استفاده نمیشود، میتواند در ارزیابی فعالیت الکتریکی قلب و رد یا تایید هرگونه بیماری قلبی زمینهای که ممکن است با این بیماری مرتبط باشد مورد استفاده قرار گیرد. نوار قلب همچنین میتواند ناهنجاریهای ریتم قلب یا سیگنالهای الکتریکی آن، که ممکن است به دلیل شرایط مرتبط یا ناهنجاریهای همزمان در برخی از افراد مبتلا به سینه کبوتری وجود داشته باشد را تشخیص دهد.
تست ژنتیک
یکی دیگر از تصمیماتی که پزشک در مسیر تشخیص این عارضه در نظر میگیرد انجام آزمایش ژنتیک برای بررسی سندرمهای مرتبط با این عارضه است. تقریباً ۱۵ درصد از کودکان مبتلا به عارضه سینه کبوتری به اسکولیوز یا انحراف جانبی ستون مهرهها، مبتلا میشوند. برای رد یا اطمینان از وجود این سندرومهای ژنتیکی در فرد مبتلا به عارضه سینه کبوتری، آزمایش ژنتیک از سوی پزشک تجویز میشود.
روشهای درمان عارضه سینه کبوتری
روش درمان عارضه سینه کبوتری به شدت آن بستگی دارد. در مواردی که فرد مبتلا به برآمدگی خفیف قفسه سینه است و شکایتی از ظاهر خود ندارد یا عملکرد اورگان داخلی او تحت تأثیر قرار نگرفته، درمان خاصی انجام نشده و به تشخیص پزشک برای جلوگیری از پیشرفت عارضه استفاده از بریسها توصیه میشود. در موارد متوسط تا پیشرفته، درمانهای متعددی به بیمار تجویز میشود که میتواند شامل موارد زیر باشد:
استفاده از بریس
بریس درمان سینه کبوتری
بریس وسیله مهار کنندهای است که برای درمان عارضه سینه کبوتری مورد استفاده قرار میگیرد. تأثیر بریسهای قفسه سینه مانند تأثیری است که بریس دندان (ارتودنسی) روی دندانها دارد. بریس با ایجاد فشار مناسب از سمت جلو بر قفسه سینه و از عقب بر روی ستون فقرات، استخوان سینه را به موقعیت طبیعی خود برمیگرداند. بریس را باید به مدت ۶ ماه کامل و حداقل ۸ ساعت در روز استفاده کنید. استفاده از بریس قبل از پایان سن جهش رشد عملکرد بهتری خواهد داشت زیرا دیواره قفسه سینه هنوز انعطاف پذیر است و کنترل آن راحتتر صورت میگیرد.
فیزیوتراپی
فیزیوتراپی اگرچه به عنوان یک روش درمانی مؤثر در درمان بیماریهای اسکلتی شناخته میشود اما شواهدی از تأثیر بالای این روش بر درمان عارضه سینه کبوتری در دست نیست. فیزیوتراپی به عنوان یک روش کمک درمانی برای افرادی که از بریس استفاده میکنند و یا تحت جراحی قرار گرفتهاند میتواند کارکرد مؤثری داشته باشد. فیزیوتراپی به تقویت عضلات ضعیف قفسه سینه کمک میکند تا با تقویت و برجسته سازی عضلات، پوششی برای رفع مشکل ظاهری این عارضه ایجاد شود. در صورت تجویز فیزیوتراپی، انجام ورزشهای تکمیلی نیز باید از سوی فیزیوتراپیست و یا کاردرمان مدنظر قرار بگیرد.
حرکات اصلاحی مؤثر در بهبود سینه کبوتری
انجام ورزش به تقویت عضلات کمک مؤثری میکند. اگرچه انجام حرکات ورزشی با تقویت عضلات و برجسته کردن آنها میتواند در پنهان کردن ظاهر این عارضه موثر باشد؛ اما برخی از حرکات سنگین عضله سازی میتواند باعث وخیمتر شدن این عارضه شود؛ بنابراین بهتر است توجه داشته باشیم که حرکات ورزشی و کششی مناسب این عارضه را با مشورت پزشک و فیزیوتراپیست انجام داده و از انجام حرکات خطرآفرین بپرهیزیم. حرکاتی که میتوانند در بهبود عارضه سینه کبوتری موثر باشند شامل موارد زیر است:
- بازوی لغزان
- در حالتی که پاها، و بازوهای شما ۱۵ سانتیمتر از دیوار فاصله داشته باشند، پشت به دیوار بایستید. دستها را بالا برده و پشت دستها و آرنجها را رو به دیوار قرار دهید. تا جایی که میتوانید دستها را بالا ببرید و سعی کنید آرنجها را کاملاً صاف کنید. این حرکت را با سرعت کم انجام دهید.
- حرکت کششی T
- مطابق عکس روی زمین دراز بکشید. بخش بالایی بدن خود را شل کنید. از یک حوله رول شده و یا یک فوم رول شده استفاده کنید و آن را پشت ستون فقرات خود قرار دهید. دستها را کاملاً باز کنید و به اطراف بکشید. به مدت ۵ دقیقه در این حالت بمانید.
جراحی
انجام جراحی برای درمان عارضه سینه کبوتری یک روش تهاجمی است که به دو شیوه NUS معکوس و شیوه راویچ انجام میشود و شامل برش در قفسه سینه و قرار دادن ابزار مهارکننده داخل قفسه سینه است.
جراحی به روش NUSS معکوس
جراحی NUSS معکوس
روش جراحی NUSS معکوس و یا Abramson کم تهاجمیترین شیوه جراحی درمان سینه کبوتری است. در این روش جراح به جای یک برش بزرگ بر روی سینه دو برش در دوطرف قفسه سینه ایجاد میکند و سپس یک وسیله فلزی (از جنس فولاد ضد زنگ) را در زیر پوست و بر روی جناغ سینه قرار میدهد. این وسیله با اعمال فشار بر روی استخوان جناغ مشکل را برطرف میکند و بعد ۲ الی ۳ سال مجدد در طی یک جراحی از بدن فرد خارج میشود.
جراحی با تکنیک راویچ
در روش جراحی راویچ (Ravitch)، جراح برش بزرگی در ناحیه وسط سینه ایجاد میکند تا غضروف برجسته جلوی قفسه سینه را بردارد. سپس یک ابزار مهار کننده، به نام بریس که از جنس فولاد ضدزنگ است، برای ایجاد فشار و حمایت قفسه سینه بر روی استخوانهای دنده فیکس میکند. این ابزار حمایت کننده پس از جراحی از بیرون قابل مشاهده نیست و پس از تکمیل فرایند درمان مجدد در طی یک جراحی دیگر از بدن فرد خارج میشود.
زندگی با عارضه سینه کبوتری چگونه است؟
عارضه سینه کبوتری خطری تهدیدکننده برای زندگی افراد نیست. افراد مبتلا به عارضه سینه کبوتری، افرادی عادی با سبک زندگی نرمال هستند. افرادی که در آنها این عارضه خفیف و متوسط است، به این علت که نمود ظاهری غیر عادی زیادی در آنها دیده نمیشود، نسبت به افرادی که نشانههای بیرونی این بیماری در آنها شدیدتر است، زندگی اجتماعی نرمالتری دارند. این افراد روابط و فعالیتهای اجتماعی خود را محدود نمیکنند و همانند یک فرد عادی به زندگی خود میپردازند. در برخی از آنها حتی درمان خاصی نیز ضروری نیست.
افرادی که شدت این عارضه باعث بروز ناهنجاریهای شدید ظاهری در آنها شده، دچار درد و ناراحتی شده و زندگی دشوارتری دارند. این افراد باید هرچه سریعتر و قبل از پایان یافتن سن رشد در پروسه درمان قرار بگیرند تا بتوانند با روشهای کم تهاجمی و در صورت نیاز با جراحی درمان شده و به زندگی عادی بازگردند. در کودکانی که دچار شکل شدید سینه کبوتری هستند و نیاز به درمانهای پزشکی خاص دارند، نتایج معمولاً در مدت زمان کوتاهی قابل مشاهده است. البته توجه داشته باشید که انتخاب پزشک متخصص و کلینیک معتبر تأثیر به سزایی در نتیجه بهتر دارد.
در کلینیک ارتوپدی کودکان، کودکان و نوجوانانی که به عارضه سینه کبوتری مبتلا هستند در ملاقات با تیم حرفهای تحت بررسی و معاینات دقیق قرار گرفته و با توجه به شرایط هر فرد، توصیهها و درمانهای لازم را دریافت میکنند. در این کلینیک امکانات پیشرفتهای برای معاینه و درمان عارضه سینه کبوتری، به مراجعه کنندگان ارائه میگردد.
سئوالات متداول
بهترین سن برای انجام جراحی درمان سینه کبوتری چه سنی است؟
بهترین زمان برای تشخیص و درمان سینه کبوتری قبل از سن جهش رشد است. سن جهش رشد در دختران از ۸ تا ۱۳ سالگی و در پسران از ۱۰ تا ۱۴ سالگی میباشد.
آیا میتوان از عارضه سینه کبوتری پیشگیری کرد؟
از آنجایی که عارضه سینه کبوتری در بدو تولد و کودکی نمود ظاهری ندارد تشخیص آن سخت و دشوار است. اما در مواردی که سابقه سینه کبوتری در خانواده وجود داشته باشد، با انجام معاینات دورهای میتوان تشخیص آن را تسریع کرد.
آیا عارضه سینه کبوتری خطرناک است؟
عارضه سینهکبوتری خطرناک نیست. تنها در موارد بسیار حاد فرد باید تحت نظر پزشک باشد تا عملکرد اندامهای داخلی او بررسی شود.
آیا عارضه سینه کبوتری همیشه باعث بروز بیماریهای قلبی میشود؟
در افرادی که دچار سینه کبوتری خفیف هستند هیچ عارضۀ قلبی و ریوی دیده نمیشود. در مراحل پیشرفتۀ این عارضه به دلیل فشارهایی که به اندامهای داخلی وارد میشود ممکن است فرد با اختلال عملکرد این ارگان مانند قلب و ریه مواجه باشد.
آیا عارضه سینه کبوتری باعث بروز آسم میشود؟
در موارد بسیار حاد که ریه تحت فشار زیادی قرار میگیرد فرد ممکن است دچار اختلال در تنفس شود. اما سینه کبوتری به تنهایی نمیتواند عامل بروز آسم شود.
آیا عارضه سینه کبوتری به خودی خود درمان میشود؟
خیر. سینه کبوتری یک عارضه بدشکلی اسکلتی است که باید با استفاده از روشهای درمانی مؤثر درمان شود.
آیا استفاده از مکملهای کلسیمی در روند درمان سینه کبوتری مؤثر است؟
براساس تشخیص پزشک، چنانچه فرد دچار مشکلات استخوانی دیگری مانند پوکی استخوان باشد مکملهای لازم تجویز میشود.
آیا کمبود ویتامین خاصی در طی بارداری به ظهور عارضه سینه کبوتری میانجامد؟
اگرچه عارضه سینه کبوتری مادرزادی است اما هنوز دلیل روشن و واضحی برای بروز آن یافت نشده.
رشد قفسه سینه به سمت بیرون در عارضه سینه کبوتری چه زمانی متوقف میشود؟
رشد استخوان قفسه سینه و روند بیرونزدگی قفسه سینه در عارضه سینه کبوتری تا زمان توقف رشد استخوانها ادامه مییابد. این روند معمولاً تا ۱۸ سالگی ادامه دارد.
آیا عارضه سینه کبوتری در روند رشد قد در کودکان تأثیرگذار است؟
چنانچه بروز عارضه سینه کبوتری با دیگر سندرومهای ژنتیکی همراه نباشد، به تنهایی در روند رشد قدی کودکان خللی وارد نمیکند.
آیا با تقویت عضلات سینه میتوان بیرونزدگی قفسه سینه در سینه کبوتری را پنهان کرد؟
بیرون زدگی سینه کبوتری اگر شدت زیادی نداشته باشد معمولاً با عضلهسازی میتوان آن را تقویت کرد و بدفرمی را تا حد زیادی پوشاند. اما در موارد حاد بیرون زدگی سینه کبوتری، عضلهسازی در قسمت سینه کمک چندانی به پنهان کردن برآمدگی نمیکند.
