هالوکس والگوس یا انحراف شست پا یک عارضه شایع انگشتان پا است. در این عارضه انگشت شست به سمت سایر انگشتان پا حرکت کرده و باعث بروز یک برآمدگی در کنار پا میشود. هالوکس والگوس در بیشتر موارد خطرناک نیست و تا زمانی که در زندگی روزمره فرد اختلال ایجاد نکند، نیازی به درمان هم ندارد. هالوکس والگوس به دلایل مختلفی ایجاد میشود که بیشترین علت بروز آن اکتسابی است. پوشیدن کفشهای تنگ و باریک، کفشهای پاشنه بلند و اضافه وزن میتوانند به مرور زمان باعث افزایش فشار در انگشتان پا و انحراف انگشت شست پا شوند. البته ژنتیک و عارضههایی مانند آرتروز، صافی کف پا و شکستگیها نیز در ایجاد هالوکس والگوس نقش دارند. این عارضه بیشتر در خانمهای مسن اتفاق میافتد و روشهای درمان آن با توجه به شدت آن متفاوت است. برخی از گزینههای درمانی شامل مدیریت درد، استفاده از ارتز، کفش مناسب و در صورت لزوم جراحی میشود. البته جراحی فقط در موارد حاد انحراف شست پا انجام میشود و در سایر موارد درمانهای غیرتهاجمی کافی خواهد بود.
هالوکس والگوس چیست؟

هالوکس والگوس (Hallux Valgus) یا بونیون یکی از شایعترین عارضههای انگشتان پا است. در این عارضه انگشت شست به سمت انگشتان دیگر پا تمایل پیدا میکند و شست پا از حالت صاف و مستقیم خود خارج شده و به سمت انگشتان دیگر منحرف میشود. با این انحراف یک برآمدگی گرد توپی شکل از کنار پا بیرون میزند که ممکن است باعث بروز تورم، التهاب و درد در آن ناحیه شود. حدود ۲۳ درصد از افراد ۱۸ تا ۶۵ ساله و بیش از ۳۵ درصد از افراد بالای ۶۵ سال دچار هالوکس والگوس هستند (منبع).
شدت هالوکس والگوس

شدت هالوکس والگوس به زاویه انحراف انگشت شست پا بستگی دارد که بعد از عکسبرداری و رادیوگرافی مشخص میشود. اندازه استاندارد این زاویه باید ۱۵ درجه یا کمتر باشد. هالوکس والگوس یک عارضه پیشرونده است؛ به این معنی که پس از مدتی میزان انحراف بیشتر شده و شدت آن افزایش پیدا میکند.
معمولا شدت هالوکس والگوس و درجه انحراف شست پا به صورت زیر میباشد:
- عادی: ۱۵ یا کمتر از ۱۵ درجه انحراف
- خفیف: ۱۵ تا ۲۰ درجه انحراف
- متوسط: ۲۰ تا ۴۰ درجه انحراف
- شدید: بیشتر از ۴۰ درجه انحراف
آیا هالوکس والگوس خطرناک است؟
با اینکه هالوکس والگوس یک عارضه بسیار شایع است، اما در بیشتر موارد باعث بروز مشکلات خاصی نمیشود. بسیاری از افراد حتی به درمان هم نیازی نخواهند داشت و بدون مشکل میتوانند به زندگی عادی خود ادامه دهند. انحراف شست پا در موارد خفیف و متوسط بیشتر از اینکه در افراد باعث بروز عوارض خاصی شود، باعث بروز نارضایتی از ظاهر پا میشود، همچنین هالوکس والگوس در این موارد بیشتر باعث بروز مشکلاتی مانند اصطکاک پا در داخل جوراب و کفش میشود. به همین دلیل ممکن است که به کفشهای بزرگتری نیاز باشد تا بتوان فضای مناسبی را برای انگشتان پا ایجاد کرد. اصطکاک پا با جوراب یا کفش میتواند باعث بروز پینه یا تاول در پا شود. در موارد شدید، هالوکس والگوس میتواند باعث فشار به سایر انگشتان و همچنین بروز برخی عارضههای مفصلی در انگشتان پا شود.
از عوارض هالوکس والگوس میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- درد و ناراحتی: درد از عوارض اصلی هالوکس والگوس متوسط یا شدید است. درد در انگشت شست پا در هنگام فعالیت شدیدتر میشود و با توقف به آرامی کاهش پیدا میکند. پیادهرویهای طولانی و ورزش هم میتوانند باعث بروز درد در افرادی که هالوکس والگوس دارند شود. در برخی موارد، درد به انگشت شست پا محدود نمیشود و ممکن است به سایر انگشتان و به اطراف پا نیز سرایت کند.
- عارضههای پوستی: با چرخش و انحراف شست پا به سمت سایر انگشتان، استخوان شست پا بیرون میزند و عرض پا افزایش پیدا میکند. به همین دلیل ممکن است کفشهایی که قبلاً اندازه مناسبی برای بیمار داشتند، اکنون تنگ به نظر برسد. با برخورد و اصطکاک این ناحیه با کفش یا جوراب ممکن است روی پوست میخچه، پینه، تاول یا حتی بورسیت نیز ایجاد شود.
- کاهش محدوده حرکتی: انحراف شست پا میتواند محدوده حرکتی انگشت شست را کاهش داده و راه رفتن یا انجام برخی فعالیتهای فیزیکی را دشوارتر کند.
- آرتروز: هالوکس والگوس در طول زمان در اثر ناترازی و فشار زیاد روی مفصل میتواند باعث تخریب غضروف و ایجاد آرتروز در شست پا شود.
دلایل بروز هالوکس والگوس
هالوکس والگوس به دلایل مختلفی ممکن است ایجاد شود. شایعترین علت بروز این عارضه، فشار طولانی مدت روی انگشت شست پا است. این فشار میتواند در اثر پوشیدن کفشهای نامناسب و حتی در مواردی جورابهای تنگ باشد. ژنتیک نیز در بروز این عارضه بدون تأثیر نیست. افرادی که سابقه خانوادگی هالوکس والگوس دارند بیشتر در معرض خطر بروز این عارضه هستند. همچنین وجود برخی عارضهها نیز ممکن است باعث انحراف شست پا شود که عبارتند از:
اکتسابی
هالوکس والگوس میتواند در طولانی مدت و در اثر افزایش فشار بر انگشتان پا ایجاد شود. کفشهای تنگ، پاشنهبلند و حتی جورابهای تنگ ممکن است که باعث بروز این عارضه شوند. هرچه فضای حرکت انگشتان کمتر باشد، احتمال انحراف انگشت شست به سمت سایر انگشتان پا بیشتر میشود. ارتفاع پاشنهها نیز در بروز این عارضه تأثیرگذار هستند. هنگام پوشیدن کفش پاشنهبلند وزن بدن به جلو منتقل میشود و این مورد میتواند انگشتان پا را در وضعیتی نامناسب و پرفشار قرار دهد. این افزایش فشار روی انگشتان و قسمت جلویی پا میتواند خطر بروز هالوکس والگوس را افزایش دهد. یکی دلایلی که بروز این عارضه را در میان خانمها افزایش داده این است که خانمها بیشتر به پوشیدن کفشهای پاشنهبلند و کفشهای نوکتیز اهمیت میدهند و این احتمال ایجاد هالوکس والگوس را در آنها افزایش میدهد. همچنین اضافهوزن نیز میتواند روی این افزایش فشار تأثیر داشته باشد و باعث انحراف شست پا شود.
عارضه زمینهای
هالوکس والگوس در اثر برخی عارضههای زمینهای نیز میتواند به وجود بیاید. برخی از این دلایل شامل آرتروز، صافی کف پا و شکستگیهای انگشت پا است.
- آرتروز: آرتروز عارضهای است که در آن غضروفهای میان مفاصل بهتدریج از بین میروند و منجر به سفتی و التهاب مفاصل میشوند. این عارضه میتواند با جابهجایی و تغییر در ساختار استخوان انگشت شست پا باعث بروز هالوکس والگوس شود.
- صافی کف پا: صافی کف پا عارضهای است که در آن قوس کف پا کمتر از حالت طبیعی است. این عارضه میتواند باعث تغییر در نحوه راه رفتن و توزیع وزن در پا شود و در نتیجه احتمال بروز هالوکس والگوس را افزایش دهد.
- آسیبدیدگی: ضربه و شکستگی انگشت شست پا میتواند به بخشهایی که وظیفه حمایت از انگشت شست را دارند، آسیب برساند و بهتدریج باعث بروز هالوکس والگوس شود.
ژنتیک
تحقیقات نشان دادهاند که ژنتیک ميتواند در انحراف شست پا و بروز هالوکس والگوس تأثیر بگذارد (منبع). معمولاً کسانی که دارای این عارضه هستند، افرادی را در خانواده و نزدیکان خود میشناسند که انحراف شست پا داشته باشند. علاوهبراین، برخی سندرمهای موروثی مانند سندرم مارفان (Marfan Syndrome) و سندرم اهلرز-دانلوس (Ehlers–Danlos Syndrome) با افزایش خطر بروز هالوکس والگوس همراه است. این سندرمها در اثر جهش در ژنهای خاصی ایجاد میشوند که بر تشکیل بافتها و تاندونها تأثیر میگذارند و میتوانند باعث ضعف در رباطها و تاندونهای پا شوند.
تشخیص هالوکس والگوس

معمولاً هالوکس والگوس را میتوان با یک معاینه فیزیکی به راحتی تشخیص داد. انحراف شست پا به سمت داخل، وجود برآمدگی در کنار مفصل شست، قرمزی و وجود تورم و پینه از نشانههایی است که به پزشک در تشخیص هالوکس والگوس کمک میکند. ممکن است برای مشاهده دقیق زاویه انحراف و همچنین تشخیص عارضههایی دیگری مانند آرتروز به رادیوگرافی و تصویربردای اشعه ایکس نیاز باشد. تعیین دقیق درجه زاویه انحراف میتواند شدت هالوکس والگوس را مشخص کند. این میتواند به تعیین یک برنامه درمانی و همچنین جلوگیری از بروز سایر عارضهها کمک زیادی کند.
آیا هالوکس والگوس درمان میشود؟
درمان هالوکس والگوس با استفاده از روشهای غیرجراجی همیشه امکانپذیر نیست زیرا در بیشتر مواقع از روشهای غیرتهاجمی صرفاً برای مدیریت علائم ناشی از انحراف شست پا استفاده میشود. همچنین این روشها میتوانند از انحراف بیشتر شست و بروز عوارض دیگر در آینده جلوگیری کنند. درمانهای غیرتهاجمی یا بدون جراحی معمولاً شامل پوشیدن کفش مناسب، استفاده از ارتز، فیزیوتراپی و همچنین انجام ورزشهای اصلاحی است. در موارد شدیدتر ممکن است به جراحی برای اصلاح انحراف و کاهش عوارض نیاز باشد. گزینههای جراحی نیز شامل تنظیم مجدد استخوان، جوش دادن مفصل و برش استخوان میشود. به طور کلی روشهای درمانی برای مدیریت هالوکس والگوس شامل موارد زیر میشود:
کمپرس یخ
در صورت وجود تورم و درد میتوان از کمپرس یخ برای تسکین موقت درد و تورم استفاده کرد. برای این کار کافی است مقداری یخ را درون پارچه یا حوله پیچیده و سپس به مدت ۱۵ تا ۲۰ دقیقه آن را در محل دارای تورم قرار دهید. روزی چند بار میتوانید این کار را تکرار کنید تا زمانی که تورم و درد از بین برود. البته این روش تسکین درد موقتی است و پس از مدتی ممکن است مفصل شست پا دوباره متورم شود.
درمانهای دارویی
مصرف مسکنهای ضدالتهابی غیراستروئیدی (NSAIDs) میتوانند به کاهش درد و تورم کمک کنند. این داروهای با مسدود کردن سیگنالهای درد در مغز، باعث کاهش درد و ناراحتی میشوند. همچنین التهابهایی که در اثر پاسخ سیستم ایمنی به تحریک و آسیب به بافتهای بدن به وجود آمدهاند نیز توسط این مسکنهای ضدالتهابی تسکین پیدا میکنند. توجه به این نکته مهم است که استفاده از این داروها ممکن است علائم هالوکس والگوس را به طور موقت از بین ببرد اما همچنان علت اصلی بروز این عارضه را برطرف نمیکند.
درمانهای تزریقی
در صورت تداوم درد غیرقابلتحمل پس از مصرف داروهای مسکن، پزشک ممکن است تزریق مسکنهای استروئیدی را پیشنهاد کند. این نوع از درمانهای تزریقی معمولاً فقط در شرایط حادی که فرد تمایلی به جراحی ندارد اما میخواهد عوارض هالوکس والگوس را از بین ببرد استفاده میشود. به این نکته توجه فرمایید که استفاده زیاد از این مسکنهای استروئیدی میتواند آسیبزا هم باشد.
استفاده از کفش مناسب

استفاده از کفشهایی که در قسمت جلویی و انگشتان پهن هستند، میتواند فشار را از روی انگشتان پا بردارد. کفشهایی که نوک تیز و باریکی دارند اصلاً مناسب افراد دارای انحراف شست پا نیستند. کفشهایی که ارتفاع پاشنه آنها سه سانتیمتر یا کمتر است فشار زیادی به انگشتها وارد نمیکنند و کاملاً مناسب پا هستند. همچنین هرچه جنس کفشها انعطافپذیرتر باشند برای پا مناسبتر خواهند بود.
ارتز

تحقیقات ثابت کرده است که استفاده از ارتزها میتواند از شدیدتر شدن انحراف انگشت و حتی در مواردی به کاهش میزان انحراف کمک کنند (منبع). ارتزها شامل کفیهاd طبی، آتل و اسپلینت انگشت شست پا میشوند.
کفیهای طبی سفارشی میتوانند فشار را از روی مفصل شست پا برداشته و به همترازی انگشتان کمک کنند. برخی از ارتزها طوری طراحی شدهاند که در میان انگشتان پا قرار میگیرند و فاصله مناسب میان انگشتان را برقرار میکنند. این نوع از ارتزها میتوانند از بسیاری از عوارض انحراف شست پا پیشگیری کنند و احتمال اصطکاک و برخورد انگشتان با کفش را کمتر کنند. استفاده از این نوع ارتزها میتواند بسیار سخت باشد چرا که این وسایل باید به مدت طولانی بین انگشتان قرار گیرند و استفاده از آنها میتواند بسیار سخت و ناراحتکننده باشد. پدهای هالوکس والگوس و انحراف انگشت شست پا نیز میتواند در درمان دردهای ناحیه موردنظر اثربخش باشند.
فیزیوتراپی

فیزیوتراپی میتواند با کاهش درد، افزایش انعطافپذیری و تقویت عضلات و رباطهای پا به درمان عوارض ناشی از هالوکس والگوس کمک کند. استفاده از تکنیکهای مختلف فیزیوتراپی مانند ماساژ، اولتراسوند درمانی و حرکات اصلاحی میتوانند با افزایش جریان خون و محدوده حرکتی، درد و التهاب شست پا را تا حد زیادی کاهش دهند. استفاده از این تکنیکها در کنار استفاده از ارتز و کفش مناسب میتواند از انحراف بیشتر انگشت شست جلوگیری کرده و کیفیت زندگی فرد را به مقدار قابلتوجهی افزایش دهد.
جراحی

اگر درمانهای غیرتهاجمی کارساز نبودند و راه رفتن و انجام فعالیتهای فیزیکی در اثر انحراف شست پا دردناک و غیرقابلتحمل شدند، ممکن است پزشک به فرد جراحی را توصیه کند. هدف جراحی راه رفتن بدون درد است و ممکن است فرد پس از جراحی از پوشیدن بسیاری از کفشهای توسط پزشک منع شود. گزینههای مختلفی از جراحیها برای درمان هالوکس والگوس وجود دارند. در برخی روشها با باز کردن کامل پوست اقدام به برش استخوان و قرار دادن استخوان در جای خودش میشود و در برخی دیگر از روشها از پیچ، مهره و اتصالات فلزی برای نگهداشتن انگشت شست در جای خود استفاده میشود. با اینکه جراحی، انحراف شست پا را برطرف میکند، اما هیچ تضمین قطعی برای اینکه این انگشت شست پا دوباره دچار انحراف نشود، وجود ندارد.
ورزش و حرکات اصلاحی هالوکس والگوس
انجام ورزش و حرکات اصلاحی نمیتواند هالوکس والگوس را به طور کامل درمان کند، اما میتواند نقش مهمی در مدیریت علائم و درد انحراف شست پا داشته باشد. انجام این تمرینات اصلاحی میتواند به بهبود وضعیت پا و کاهش فشار وارد شده به مفصل شست پا کمک کند. افزایش انعطافپذیری، پیشگیری از بروز عارضههای جدید، تقویت عضلات انگشتان و همچنین جلوگیری از انحراف بیشتر پا از دیگر فواید این ورزشها و حرکات اصلاحی است. برخی از این حرکات اصلاحی شامل موارد زیر میشوند:
حرکت بلند کردن انگشتان پا

برای انجام این حرکت ابتدا پای خود را صاف روی زمین قرار دهید. انگشت شست خود را بلند کنید درحالیکه سایر انگشتان را روی زمین فشار میدهید. سپس چهار انگشت دیگر را از روی زمین بلند کنید درحالیکه انگشت شست را روی زمین فشار میدهید. در طول انجام این حرکت پای خود را ثابت روی زمین نگهدارید. انگشتان پا باید تنها چیزی باشد که در حال حرکت هستند. این دو حرکت را بهصورت نوبتی انجام دهید.
حرکت باز کردن و فشردن انگشتان پا

برای انجام این حرکت ابتدا تمام انگشتان پا را بدون اینکه آنها را خم کنید یا از روی زمین بلند کنید، تا جایی که میتوانید باز کنید. در این حالت چند ثانیه انگشتان را نگه دارید. سپس تمام انگشتان را به هم فشار دهید. توجه داشته باشید که انگشتان نباید خم شوند. این دو حرکت را به نوبت تکرار کنید.
کشش انگشت شست پا

برای انجام این حرکت کف انگشت شست پای خود را روی یک لبه یا دیوار قرار دهید. سپس پا را به جلو فشار دهید تا انگشت شست به بالا کشیده شود. سی ثانیه در این موقعیت بمانید و بهآرامی به موقعیت قبلی برگردید. این حرکت را چند بار انجام دهید. اگر در انگشت احساس درد کردید یا حس کردید که ممکن است به انگشت آسیبی برسد، انجام این حرکت را متوقف کنید.
حرکت ایستادن روی پنجه پا

برای انجام این حرکت روی یک سطح لبهدار بایستید؛ توجه داشته باشید که ارتفاع این لبه نباید زیاد باشد. میتوانید یک توپ یا یک جسم کوچک بین مچ پا قرار دهید. سپس پاشنه پا را بلند کرده و با پنجه روی لبه بایستید. چند ثانیه در این موقعیت خود را نگه دارید و سپس به موقعیت قبلی بازگردید. این حرکت را چندین بار تکرار کنید.
حرکت جمعکردن حوله با انگشتان پا

انجام این حرکت باعث تقویت عضلات انگشتان پا میشود. ابتدا پاهایتان را صاف روی زمین قرار دهید. یک حوله یا پارچه را روی زمین قرار دهید و سپس سعی کنید با انگشتان پا حوله را جمع کنید. این حرکت را تا جایی که میتوانید انجام دهید. میتوانید در زمان گرفتن حوله با پنجه پا، چند ثانیه انگشتان را در حالت جمع شده نگه دارید و سپس آن را رها کنید.
پیشگیری از هالوکس والگوس
با اینکه از عوامل ژنتیکی بروز هالوکس والگوس نمیتوان پیشگیری کرد، اما در بیشتر موارد با رعایت برخی نکات میتوان خطر بروز این عارضه را بهشدت کاهش داد. مؤثرترین کار در پیشگیری از انحراف شست پا، استفاده از کفش مناسب است. کفشهای دارای پنجههای پهن و پاشنههای کوتاه میتواند در طولانیمدت از بروز هالوکس والگوس جلوگیری کنند. همچنین پوشیدن کفش به مدت طولانی ممکن است احتمال بروز این عارضه را افزایش دهد؛ بنابراین بهتر است که پوشیدن کفشها را نیز تا جایی که میتوان محدود کرد و در مکانهایی مانند منزل که لزومی به پوشیدن کفش نیست، پابرهنه راه رفت. انجامدادن برخی تمرینات و حرکات کششی نیز میتواند عضلات پا و انگشتان را تقویت کند و این خود باعث کاهش فشار و جلوگیری از انحراف شست پا میشود. اگر صافی کف پا دارید، خطر بروز انحراف شست پا در شما بیشتر است، بهتر است در این موارد از ارتزها و کفشهای مناسب استفاده کنید تا احتمال بروز انحراف شست پا را در خود کاهش دهید.
نتیجهگیری
هالوکس والگوس که به عنوان بونیون نیز شناخته میشود، همان انحراف شست پا است و شیوع زیادی نیز دارد. این عارضه زمانی بروز میکند که انگشت شست به سمت سایر انگشتان حرکت میکند و از موقعیت طبیعی خود خارج میشود. هالوکس والگوس در بیشتر موارد خطری برای فرد ندارد و حتی ممکن است تا زمانی که در زندگی روزمره فرد اختلالی ایجاد نکند نیازی به درمان نیز نداشته باشد. این عارضه در زنان شایعتر است و بیشتر بهصورت اکتسابی و به دلیل پوشیدن کفشهای نامناسب ایجاد میشود. البته ژنتیک و برخی عارضهها مانند آرتروز، صافی کف پا و شکستگیها نیز میتوانند در بروز این عارضه تأثیر داشته باشند. هالوکس والگوس میتواند در برخی موارد باعث بروز درد و ناراحتی شود و محدوده حرکتی پنجه پا را تا حدودی محدود کند. گزینههای درمانی با توجه به شدت بیماری متفاوت است، اما ممکن است شامل مواردی مانند استفاده از کفش مناسب و ارتز، مدیریت درد و در صورت لزوم جراحی باشد. بهتر است در صورت مشاهده هرگونه انحراف یا برجستگی در مفصل شست پا به پزشک مراجعه کنید.
سوالات متداول
آیا درمان هالوکس والگوس قطعی است؟
خیر هالوکس والگوس را به شکل قطعی نمیتوان درمان کرد. گزینههای درمانی غیرتهاجمی صرفاً برای مدیریت عوارض ناشی از انحراف انگشت شست استفاده میشود. جراحی نیز با اینکه میتواند انحراف انگشت را برطرف کند، اما تضمینی برای عود نکردن دوباره آن وجود ندارد.
برای هالوکس والگوس به چه دکتری مراجعه کنیم؟
برای تشخیص و درمان هالوکس والگوس باید به یک متخصص ارتوپد مراجعه کرد.
آیا میتوان با هالوکس والگوس راه رفت؟
بله حتی با وجود هالوکس والگوس همچنان میتوان راه رفت. البته ممکن است در صورت شدت بالای انحراف شست پا راهرفتن طولانیمدت با درد همراه باشد، اما در سایر موارد راهرفتن مشکلی برای فرد ایجاد نمیکند.
آیا میتوان با هالوکس والگوس ورزش کرد؟
بله هالوکس والگوس، در موارد خفیف و متوسط مشکلی برای ورزشکردن ایجاد نمیکند. در موارد شدید بهتر است از انجام فعالیتها و ورزشهای سنگین و پرتحرک خودداری کرده تا بتوان از بروز عارضهها و ناراحتیها دیگر جلوگیری کرد.
آیا میتوان با هالوکس والگوس رانندگی کرد؟
بله با هالوکس والگوس میتواند رانندگی کرد. اگر در حین رانندگی درد یا ناراحتی مشاهده کردید، میتوانید از کفش یا کفیهای طبی مناسب برای کاهش درد و کاهش فشار بر انگشتان پا استفاده کنید.
آیا هالوکس والگوس در جوانان و نوجوانان هم رخ میدهد؟
بله، با اینکه هالوکس والگوس بیشتر در افراد مسن اتفاق میافتد، اما در صورت وجود برخی عارضهها و بیماریهای مادرزادی نیز بروز میکند.
فردی که هالوکس والگوس را دارد باید از انجام چه کارهایی پرهیز کند؟
افراد دارای هالوکس والگوس بهتر است که از پوشیدن کفشهای نامناسب و همچنین ایستادنهای طولانیمدت و فعالیتهایی که به انگشتان پا فشار زیادی وارد میکنند خودداری کنند.
آیا هالوکس والگوس با طب سنتی درمان میشود؟
خیر، برخی از روشهای درمانی طب سنتی مانند سوزن درمانی شاید در تسکین درد مؤثر باشند، اما نمیتوانند هالوکس والگوس را درمان کنند.
آیا هالوکس والگوس باعث معافیت از سربازی میشود؟
برای مدارک پایینتر از کارشناسی اگر هالوکس والگوس با اختلال عملکرد شدید یا ضایعه عصبی همراه باشد، ممکن است شامل معافیت دائم شود، اما در غیر این صورت فقط ممکن است شامل معافیت از رزم شود. بهتر است برای دریافت اطلاعات بیشتر به دفاتر نظام وظیفه یا پلیس + ۱۰ مراجعه کنید.



